28.10.2020, 17:34 149

Dövizin ateşi neden sönmüyor

Size son zamanlarda dövizde meydana gelen artışın iktisadi sebeplerini kurgusal bir tarzda anlatmaya çalışacağım. Çok finansal terimleri boğmadan herkesin anlayabileceği sade bir dil kullanmaya gayret edineceğim.

Evvelsi gün Rize’deki döviz bürosunun yanındaki çay ocağında oturuyordum. Çayımı yudumlarken dostum Ahmet ile arkadaşını gördüm. Seslendim hemen yanıma geldi. Ahmet’in yüzü gülüyor arkadaşının ise surati sirke satıyordu merak edip sordum. Hayırdır sen tebessüm ediyorsun. Arkadaşının karadeniz’de gemileri battı herhalde! Ben elimdeki dövizleri sattım. Michael’da sene başında dövizlerini TL’ye çevirip faize yatırdı. Kara kara düşünmesinin sebebi döviz kurunun hala yükseliyor olması.

“Ula Ahmet sen paranı dövize yatır ülkenin yerli parasına güvenme yanındaki ecnebi de parasını TL’ye yatırsın. Bu nasıl bir tezatlıktır.” 

“Ramazan daha geçen günlerde seninle enflasyona karşı satın alma gücümüzü nasıl koruruz ve atıl paramızı nasıl değerlendiririz başlıklı bir konu hakkında fikir teatisi yapmıştık. Ben de dövize yatırmayı seçtim. Şimdi ben sana bir soru sorayım sen yatırım yaparken neye dikkat edersin.” Sorduğu soru karşısında biraz düşündüm.” Elbette risk ve getiriye göre hareket ederim. Bu işe paramı yatırırsam ne kadar kazanırım ya da bu yatırımı yaparsam ne kadar kaybederim.” Dedim verdiğim cevaptan tatmin olmuşa benziyordu.

“Ben ise alternatif getiriye bakarım. Yani iki üründen birini seçtiğinde diğerinin getirisinden mahrum kalmak alternatif getiriyi oluşturur. Misal Cristiana Ronaldo’ yu seçtin messi’nin gollerinden mahrum kalıyorsun bu alternatif getiriye örnektir.

“Bu örneğini dövize nasıl bağlayacaksın ?”
“Anlatayım. Merkez bankası faizleri düşürme eğilimine başladığında ben o zaman Tl’nin döviz karşısında değer kaybedeceğini öngörerek bir strateji benimsemiştim. Faizler düşürse TL bollaşır bol olan iktisadi unsurun değeri zamanla düşer.  Bende bankaların mevduat faizlerini düşüreceğini biliyordum. Bu sebepten ötürüdür ki kenardaki atıl paramı dövize geçirdim. (Örnekleri basitleştirmek maksadıyla sayılar rastlantısal olarak verilmiştir.)

1$=5.73 Tl iken elimdeki bir miktar paramı dövize yatırdım ve az önce döviz bürosunda dövizlerimi 7.72’den sattım. 1yıl gibi bir sürede dolar kuru %34 değer arttı. TL ise dolar karşısında %26 değer kaybetti.  Farzet ki paramı dövize çevirmeyip TL’de tutsaydım enflasyon karşısında zaten değer kaybedecekti ya da bir ihtimali de ortaya koyalım. Paramı hiç dövize çevirmeyip tl’de faize yatırsaydım. Faiz getirisi elde edecektim fakat bu seferde reel getiri negatif olacaktı.   (Reel getiri= (1+nominal faiz/1+enflasyon)-1)  

Enflasyon, faiz getirimi bir hırsız gibi çalacaktı. 

Buradan çıkarılması gereken sonuç kardeşim insanlar yatırımlarını yaparken faiz oranları belirleyici bir nitelik kapsıyor. Bireyler TL’de ki değer düşüklüğünü öngörerek dövize geçiyor bu da dolarizasyona neden oluyor. Döviz talep artıyor ve döviz kuru yükseliyor. En basiti döviz TL karşısında %10 değer arttı hal böyle olunca sürekli dövize talep oluşuyor. Son zamanlarda artan döviz mevduatlarındaki artış bu durumu da teyit ediyor. Bir de bunun Michael gibi (yurt dışı yerleşik) Türkiye’ye yatırım yapan bir yatırımcı olsun. 

Michael’ın elinde 100.000$ doları olsun ve bunu sene başında 1$=5.93 TL iken Türkiye’de faize yatırsın. X bankası belli bir faiz getirisinden bu parayı işletsin bu oranda %11 olsun. Yıl sonunda Michael’in elinde 658230 TL olacak. Michael vade sonunda parasını dövize çevireceği için şimdiki kurla ne kadar döviz alacağını hesaplayalım. 85262$ doları olacak. Başlangıçta neydi Michael 100.000 dolarlık bir yatırım yapmıştı. Şimdi döviz kuru arttığı için parası 85262$ düştü. Sence Michael bir daha Türkiye’ye yatırım yapar mı? Burada da döviz kıtlığı yaşanır kıt olan fiyatı yükselir. Bu durumda Michael yaya kaldı Ben de bastım gaza”Bireylerin finansal davranışlarını ülkelerin uyguladıkları para politikaları belirler. Biz son zamanlarda faizleri paldır küldür yangından mal kaçırırcasına düşürdüğümüz için döviz kurunun yükselmesi normaldir. Reel faiz pozitif olmadığı sürece kurdaki ateş sönmeyebilir. 

Merkez bankasının son zamanlarda politika faizini artırmış olması ve vadeli mevduatlara uygulanan stopaj oranlarının düşürülmüş olması kuru bir nebze durdurmuş oldu fakat kısa vadeli bir arayışlar sorunların çözümü için örnek teşkil ettirmez. 

Sürçü lisan ettiysek affola

Yorumlar (0)
banner49
Günün Anketi Tümü
Çayeli Belediyesi'nin çalışmalarını nasıl değerlendiriyorsunuz?
parçalı bulutlu
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 25 54
2. Beşiktaş 24 51
3. Fenerbahçe 25 51
4. Trabzonspor 25 48
5. Alanyaspor 25 42
6. Hatayspor 25 42
7. Gaziantep FK 25 39
8. Karagümrük 25 37
9. Antalyaspor 25 33
10. Göztepe 25 32
11. Sivasspor 24 31
12. Konyaspor 24 30
13. Malatyaspor 25 30
14. Kasımpaşa 25 29
15. Rizespor 25 27
16. Kayserispor 25 25
17. Erzurumspor 25 25
18. Başakşehir 25 24
19. Denizlispor 25 21
20. Ankaragücü 24 20
21. Gençlerbirliği 24 20
Takımlar O P
1. Giresunspor 23 53
2. Samsunspor 23 49
3. İstanbulspor 23 43
4. Altınordu 23 41
5. Adana Demirspor 23 39
6. Ankara Keçiörengücü 23 38
7. Altay 23 38
8. Tuzlaspor 22 37
9. Bandırmaspor 23 31
10. Bursaspor 22 31
11. Ümraniye 23 31
12. Adanaspor 23 26
13. Balıkesirspor 22 23
14. Menemen Belediyespor 22 23
15. Boluspor 22 22
16. Akhisar Bld.Spor 23 19
17. Ankaraspor 22 13
18. Eskişehirspor 23 7
Takımlar O P
1. Man City 25 59
2. M. United 25 49
3. Leicester City 25 49
4. West Ham 25 45
5. Chelsea 25 43
6. Liverpool 25 40
7. Everton 24 40
8. Aston Villa 23 36
9. Tottenham 24 36
10. Leeds United 25 35
11. Arsenal 25 34
12. Wolverhampton 25 33
13. Crystal Palace 25 32
14. Southampton 25 30
15. Burnley 25 28
16. Brighton 25 26
17. Newcastle 25 25
18. Fulham 25 22
19. West Bromwich 25 14
20. Sheffield United 25 11
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 23 55
2. Real Madrid 24 52
3. Barcelona 24 50
4. Sevilla 23 48
5. Real Sociedad 24 41
6. Villarreal 24 37
7. Real Betis 24 36
8. Levante 24 31
9. Granada 24 30
10. Athletic Bilbao 23 29
11. Celta de Vigo 24 29
12. Valencia 24 27
13. Osasuna 24 25
14. Cádiz 24 25
15. Getafe 24 24
16. Deportivo Alaves 24 22
17. Eibar 24 21
18. Real Valladolid 24 21
19. Elche 23 21
20. Huesca 24 19
Namaz Vakti 25 Şubat 2021
İmsak 05:28
Güneş 06:53
Öğle 12:36
İkindi 15:38
Akşam 18:09
Yatsı 19:29