28.10.2020, 17:34 240

Dövizin ateşi neden sönmüyor

Size son zamanlarda dövizde meydana gelen artışın iktisadi sebeplerini kurgusal bir tarzda anlatmaya çalışacağım. Çok finansal terimleri boğmadan herkesin anlayabileceği sade bir dil kullanmaya gayret edineceğim.

Evvelsi gün Rize’deki döviz bürosunun yanındaki çay ocağında oturuyordum. Çayımı yudumlarken dostum Ahmet ile arkadaşını gördüm. Seslendim hemen yanıma geldi. Ahmet’in yüzü gülüyor arkadaşının ise surati sirke satıyordu merak edip sordum. Hayırdır sen tebessüm ediyorsun. Arkadaşının karadeniz’de gemileri battı herhalde! Ben elimdeki dövizleri sattım. Michael’da sene başında dövizlerini TL’ye çevirip faize yatırdı. Kara kara düşünmesinin sebebi döviz kurunun hala yükseliyor olması.

“Ula Ahmet sen paranı dövize yatır ülkenin yerli parasına güvenme yanındaki ecnebi de parasını TL’ye yatırsın. Bu nasıl bir tezatlıktır.” 

“Ramazan daha geçen günlerde seninle enflasyona karşı satın alma gücümüzü nasıl koruruz ve atıl paramızı nasıl değerlendiririz başlıklı bir konu hakkında fikir teatisi yapmıştık. Ben de dövize yatırmayı seçtim. Şimdi ben sana bir soru sorayım sen yatırım yaparken neye dikkat edersin.” Sorduğu soru karşısında biraz düşündüm.” Elbette risk ve getiriye göre hareket ederim. Bu işe paramı yatırırsam ne kadar kazanırım ya da bu yatırımı yaparsam ne kadar kaybederim.” Dedim verdiğim cevaptan tatmin olmuşa benziyordu.

“Ben ise alternatif getiriye bakarım. Yani iki üründen birini seçtiğinde diğerinin getirisinden mahrum kalmak alternatif getiriyi oluşturur. Misal Cristiana Ronaldo’ yu seçtin messi’nin gollerinden mahrum kalıyorsun bu alternatif getiriye örnektir.

“Bu örneğini dövize nasıl bağlayacaksın ?”
“Anlatayım. Merkez bankası faizleri düşürme eğilimine başladığında ben o zaman Tl’nin döviz karşısında değer kaybedeceğini öngörerek bir strateji benimsemiştim. Faizler düşürse TL bollaşır bol olan iktisadi unsurun değeri zamanla düşer.  Bende bankaların mevduat faizlerini düşüreceğini biliyordum. Bu sebepten ötürüdür ki kenardaki atıl paramı dövize geçirdim. (Örnekleri basitleştirmek maksadıyla sayılar rastlantısal olarak verilmiştir.)

1$=5.73 Tl iken elimdeki bir miktar paramı dövize yatırdım ve az önce döviz bürosunda dövizlerimi 7.72’den sattım. 1yıl gibi bir sürede dolar kuru %34 değer arttı. TL ise dolar karşısında %26 değer kaybetti.  Farzet ki paramı dövize çevirmeyip TL’de tutsaydım enflasyon karşısında zaten değer kaybedecekti ya da bir ihtimali de ortaya koyalım. Paramı hiç dövize çevirmeyip tl’de faize yatırsaydım. Faiz getirisi elde edecektim fakat bu seferde reel getiri negatif olacaktı.   (Reel getiri= (1+nominal faiz/1+enflasyon)-1)  

Enflasyon, faiz getirimi bir hırsız gibi çalacaktı. 

Buradan çıkarılması gereken sonuç kardeşim insanlar yatırımlarını yaparken faiz oranları belirleyici bir nitelik kapsıyor. Bireyler TL’de ki değer düşüklüğünü öngörerek dövize geçiyor bu da dolarizasyona neden oluyor. Döviz talep artıyor ve döviz kuru yükseliyor. En basiti döviz TL karşısında %10 değer arttı hal böyle olunca sürekli dövize talep oluşuyor. Son zamanlarda artan döviz mevduatlarındaki artış bu durumu da teyit ediyor. Bir de bunun Michael gibi (yurt dışı yerleşik) Türkiye’ye yatırım yapan bir yatırımcı olsun. 

Michael’ın elinde 100.000$ doları olsun ve bunu sene başında 1$=5.93 TL iken Türkiye’de faize yatırsın. X bankası belli bir faiz getirisinden bu parayı işletsin bu oranda %11 olsun. Yıl sonunda Michael’in elinde 658230 TL olacak. Michael vade sonunda parasını dövize çevireceği için şimdiki kurla ne kadar döviz alacağını hesaplayalım. 85262$ doları olacak. Başlangıçta neydi Michael 100.000 dolarlık bir yatırım yapmıştı. Şimdi döviz kuru arttığı için parası 85262$ düştü. Sence Michael bir daha Türkiye’ye yatırım yapar mı? Burada da döviz kıtlığı yaşanır kıt olan fiyatı yükselir. Bu durumda Michael yaya kaldı Ben de bastım gaza”Bireylerin finansal davranışlarını ülkelerin uyguladıkları para politikaları belirler. Biz son zamanlarda faizleri paldır küldür yangından mal kaçırırcasına düşürdüğümüz için döviz kurunun yükselmesi normaldir. Reel faiz pozitif olmadığı sürece kurdaki ateş sönmeyebilir. 

Merkez bankasının son zamanlarda politika faizini artırmış olması ve vadeli mevduatlara uygulanan stopaj oranlarının düşürülmüş olması kuru bir nebze durdurmuş oldu fakat kısa vadeli bir arayışlar sorunların çözümü için örnek teşkil ettirmez. 

Sürçü lisan ettiysek affola

Yorumlar (0)
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 21 50
2. Konyaspor 21 42
3. Beşiktaş 22 35
4. Hatayspor 21 35
5. Başakşehir 20 34
6. Adana Demirspor 22 34
7. Fenerbahçe 21 33
8. Alanyaspor 21 32
9. Gaziantep FK 21 31
10. Sivasspor 21 30
11. Karagümrük 22 30
12. Kayserispor 21 28
13. Galatasaray 21 27
14. Giresunspor 21 25
15. Antalyaspor 21 23
16. Göztepe 21 21
17. Kasımpaşa 21 21
18. Altay 21 18
19. Rizespor 21 18
20. Ö.K Yeni Malatya 21 15
Takımlar O P
1. Ümraniye 20 42
2. Ankaragücü 20 42
3. Erzurumspor 20 38
4. Eyüpspor 20 36
5. Bandırmaspor 20 33
6. İstanbulspor 20 33
7. Adanaspor 20 32
8. Samsunspor 19 30
9. Tuzlaspor 20 27
10. Gençlerbirliği 20 26
11. Manisa Futbol Kulübü 20 25
12. Boluspor 19 24
13. Kocaelispor 20 24
14. Keçiörengücü 20 23
15. Menemen Belediyespor 20 23
16. Altınordu 20 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 20 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 22 56
2. Liverpool 21 45
3. Chelsea 23 44
4. West Ham United 22 37
5. Arsenal 20 35
6. Tottenham 18 33
7. M. United 20 32
8. Wolverhampton Wanderers 20 31
9. Brighton 21 29
10. Leicester City 18 25
11. Crystal Palace 21 24
12. Southampton 21 24
13. Aston Villa 20 23
14. Brentford 21 23
15. Leeds United 20 22
16. Everton 19 19
17. Watford 19 14
18. Norwich City 21 13
19. Newcastle 20 12
20. Burnley 17 11
Takımlar O P
1. Real Madrid 21 49
2. Sevilla 20 44
3. Real Betis 21 37
4. Atletico Madrid 20 33
5. Real Sociedad 20 33
6. Barcelona 20 32
7. Rayo Vallecano 20 31
8. Villarreal 21 29
9. Athletic Bilbao 21 28
10. Valencia 20 28
11. Espanyol 21 27
12. Osasuna 20 25
13. Granada 20 24
14. Celta Vigo 20 23
15. Elche 21 22
16. Mallorca 20 20
17. Getafe 20 18
18. Deportivo Alaves 21 17
19. Cadiz 21 15
20. Levante 20 11
Namaz Vakti 19 Ocak 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Günün Anketi Tümü
Çayeli Belediyesi'nin çalışmalarını nasıl değerlendiriyorsunuz?