ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Başkan Donald Trump’ın imzaladığı yürütme kararnamesi kapsamında TikTok’un içerik öneri algoritmasının artık Amerikalı yatırımcıların kontrolüne geçeceğini duyurdu. Ancak, anlaşmanın ayrıntıları hâlâ belirsizliğini koruyor.
Trump’ın Kararnamesi ve Yasal Zemin
Trump, TikTok’un ABD’de faaliyet göstermeye devam edebilmesi için bir başkanlık kararnamesi imzaladı. Bu kararname, TikTok’un ABD operasyonlarının Amerikalı yatırımcılara devredilmesine zemin hazırlıyor.
2024 yılında Kongre, TikTok’un Çin merkezli ana şirketi ByteDance’in, uygulamanın ABD operasyonlarını 19 Ocak 2025’e kadar bir Amerikalı şirkete satmasını ya da uygulamanın ülkede yasaklanmasını öngören bir kanun kabul etmişti. Trump ise bu yasağın uygulanmasını birkaç kez erteledi, böylece müzakerelere zaman kazandırdı.
Algoritmanın Kontrolü Kimde Olacak?
JD Vance, yapılan düzenlemenin TikTok’un öneri algoritmasının Amerikalı yatırımcıların elinde olacağını vurguladı.
Trump’ın kararnamesinde, algoritmanın yeniden eğitileceği, yazılım güncellemeleri ve içerik moderasyon kararlarının yeni ABD girişimi tarafından yürütüleceği belirtiliyor.
Reuters’a göre bu anlaşma çerçevesinde TikTok’un ABD operasyonlarının değeri yaklaşık 14 milyar dolar olarak belirlendi. Ayrıca Trump, Oracle ve Silver Lake gibi Amerikalı yatırımcıların yeni girişimde ağırlıklı pay alacağını söyledi.
ByteDance’in Rolü ve Eleştiriler
Anlaşma taslağına göre ByteDance’in yeni girişimdeki payı yüzde 20’nin altında olacak ve sadece tek bir temsilciye sahip olması bekleniyor. Ancak bu temsilcinin güvenlik veya algoritma komitelerinde söz hakkı olmayacak. Buna karşın Reuters, ByteDance’in hâlâ önemli bir rol üstlenme olasılığına dikkat çekiyor; özellikle reklam, e‑ticaret ve uluslararası operasyonlar gibi iş alanlarında kontrol sahibi olabileceği ifade ediliyor. Eleştirmenler, şirketin algoritma veya veri erişimiyle hâlâ etkin olabileceğini ve Çin etkisinin tamamen kesilmediğini savunuyor.
Sorumluluk, Şeffaflık ve Siyasi Etki Endişeleri
Eleştirmenler ve sivil özgürlük savunucuları, yeni TikTok’un içeriği kimlerin yöneteceği ve editoryal kararların nasıl alındığı konusunda endişeli. Elektronik Özgürlük Vakfı’ndan David Greene, kullanıcıların artık “şirketin kontrolünü elinde tutanların editoryal politikalarıyla karşılaşacaklarını” söyledi. Bazı eleştirmenler, anlaşmadaki yatırımcıların Trump’la bağlantılı olabileceğini ve platform üzerinde siyasi yönlendirme ihtimalini gündeme getiriyor. Anlaşmanın en büyük belirsizliklerinden biri Çin makamlarının kamuoyu düzeyinde onay verip vermeyeceği. Şimdiye kadar Pekin tarafı resmi bir açıklama yapmadı. Ayrıca, bu yeniden yapılandırmanın yasal olarak Kongre’nin 2024 yasasıyla uyumlu olup olmadığı da tartışma konusu. Yeni yapı, bazı gözlemcilere göre yasada öngörülen tam mülkiyet devri şartlarını aşabilir veya dolaylı bağlantılarla yasa sınırlarını zorlayabilir.
