THY Eski Yönetim Kurulu Başkanı Hamdi Topçu: Ailesi zengin olanı eledik

Hamdi Topçu, THY yönetimine liderlik ettiği dönemden aklında kalan anılarını DÜNYA + okurları için paylaştı.

RÖPORTAJ 25.01.2021, 21:26
511
THY Eski Yönetim Kurulu Başkanı Hamdi Topçu: Ailesi zengin olanı eledik

Yönetim kurulu başkanı olarak görev aldığı beş yıllık sürede Türk Hava Yolları (THY) dört kez üst üste “Avrupa’nın en iyi havayolu” şirketi olarak seçildi. İç hat ve dış hat yolcu sayısında ciddi artış yaşandı. Şirket kârlılığı da ciddi oranda arttı. Tüm bunlar oldukça önemli başarılardı. Fakat döneminde en çok konuşulan, hiç şüphesiz “apronda deve kesme” meselesiydi. Hamdi Topçu, THY yönetimine liderlik ettiği dönemden aklında kalan anılarını DÜNYA + okurları için paylaşırken “deve kesme” olayına da açıklık getirdi.

Hamdi Bey, THY yönetiminde 12 yıl bulundunuz. Bu süre zarfında idari anlayışınızla ilgili bir anınızı dinleyebilir miyiz?

2003’ten beri THY’de görev yapan Zeki Çukur güvenilir, samimi, becerikli bir arkadaşımızdı, şirketin başarılı olması için de tüm gücünü kullanıyordu. Ben de hep kendisine destek verdim. Bir gün kendisi bana geldi, “Genel kültür sorunumuz var, bunu biraz toplasak iyi olur” dedi. Sabancı Üniversitesi’nden Doç. Dr. Oğuz Babüroğlu, “Bir çalışma yapalım, sonuçlarını sizinle paylaşalım” dedi. Bu fikri destekledim. Kendisi bir süre sonra araştırmasını getirdi. Müdür ve üstü personelle yapılan araştırmada “atamalarda siyasi destek olmadan olmaz” kanısı % 80 çıkmıştı! Okuyunca çok sinirlendim, “Bu olamaz, böyle bir durum asla söz konusu değil” dedim.

Antalya toplantısı yaklaşıyordu. Oğuz Babüroğlu Hoca orada bir sunum yapacaktı. Ama bir sürpriz yaptı, herkese bir buton verdi ve şıkları oylattı. Katılımcıların % 85’i “siyasi etki olmadan olmaz” diyordu! Hemen kürsüye çıktım. 650 yönetici vardı. Şu soruyu sordum: “Atamasında benim imzam olmayan kaç kişi var?” Sadece bir kişi el kaldırdı. O da hukuk müşaviri bir hanımdı. “Yüzde 99.9’unuzun atamasında benim imzam varsa, bana kim telefon ettirdi, kim torpille atandı?” diye sordum. Ses çıkmadı. Toplumun şartlanmışlığı kendini belli ediyordu. Daha sonraki konuşmalarımda da “Kimseye borcunuz yok, hakkınızla girdiniz, bunlara itibar etmeyin” demeye devam ettim ama bu algıyı silmek çok zordu.

MACERA ARAYAN ELENDİ

● THY’de insan kaynakları konusunda yaptığınız değişikliklerden örnekler verebilir misiniz?

Kabin eğitimlerini iki haftadan 60 güne çıkarmış; işbaşı eğitimlerine ağırlık vermiştik. Bir gün Dubai’den Singapur Havayolları’yla yurda dönüyordum. Hizmet kalitesini gözlüyordum. Dünyada kabin içi personel hizmetinde en iyisi Singapur idi. Dikkatli incelemem bir yolcunun ilgisini çekmiş. Yanıma geldi, “Nasıl hizmet?” diye sordu. Uzakdoğu’da otel sahibiymiş. Bana “THY bu kaliteyi tutturamaz” dedi. “Neden?” diye sorunca şöyle dedi: “Siz zengin ailelerin kızlarını hostes yapıyorsunuz. Babasına su getirmemiş kişi yolcuya nasıl davranır? Bunlar Bangkok’un arka sokaklarından seçilip iki yıl eğitilir. Yolcu şikâyet ederse geldiği yere döneceğini bilir. Asla hata yapmaz. Seni memnun etmeden uçaktan indirmez.” Haklıydı. Dönüşte hostes alım kriterleri üzerine çalışmaya başladım. Ailesi zengin veya yüksek makam sahibi anne-babaya sahip olmayı elenme sebepleri arasına koydum. “Neden hostes olmak istiyorsun?” sorusunun cevabı “yeni yerler, macera vs.” ise bu da elenme nedeniydi. Bu işi bir geçim kapısı olarak görenler, meslek olarak benimseyenler girmeliydi. Alımlarda psikolog istihdam ettik. Erken parlayan, agresif olanlar da eleniyordu. Bu kriterler kabin sistemimize inanılmaz katkı sağladı.

● Airbus ile Boeing arasındaki rekabetten fazlasıyla istifade ettiğinizi biliyoruz. Bir keresinde uçak ihalesine çıkacaktık.

İhale kanununda bizi zora sokan maddeler vardı. Konuyu görüşmek için İhale Üst Kurul Başkanına gittim. Kendisini önceden tanıyordum. Konuyu görüşürken çok kuralcı davranıyordu. Kanunda iktisadi bütünlük kuralı vardı. Bir yolu bulundu ve ihaleye çıktık. %70 Airbus, %30 Boeing alma kararı alındı ama kıyasıya rekabet vardı. Genel Müdür komisyonla görüşmeleri yapıyordu. Airbus’tan hatırı sayılır bir indirim aldık. Finali yapmak için Ankara’ya, Maliye Bakanı Kemal Unakıtan’ın makamına gittik. Orada da uzun pazarlıklar oldu. Pazarlıklar yönetim kurulu huzurunda yapılıyordu.

Bu pazarlıklar esnasında Airbus Türkiye temsilcisi kalp spazmı geçirdi. Sonuçta, çok iyi fiyatlara anlaştık; ayrıntılar kalmıştı. Başbakan Erdoğan, Fransa’ya gidiyordu; anlaşma da orada imzalanacaktı. Biz de Paris’e yollandık, gece geç vakte kadar ayrıntılarda da sıkı pazarlık ettik. Airbus’un temsilcisi “Artık hiç verecek param kalmadı” deyip cüzdanını önüme koydu. Ben de cüzdanındaki kredi kartını çıkardım, “Buradan çekin” dedim. Sabaha karşı anlaştık.

● Yolcularla ilgili unutamadığınız bir hikâye aktarabilir misiniz?

Kabin övgüyü de sitemi de, şaşkınlık verici hikâyeleri de yaşadığınız bir yer. Bunların bir kısmını ya bizzat tecrübe ettim ya da dinledim. Bir gün bir e-posta geldi. Özetle şöyleydi:

“Paris’te hanımla beraber havalimanına geldik. Uçakta ikinci sırada oturuyorduk. Hemen önümüzde beyaz elbiseli biri hostese uygunsuz sözler söylüyordu. Hostes hanım sinirli bir şekilde arkaya doğru gitti. Kendisini çağırdım. ‘Bu adam kim, nasıl böyle konuşabiliyor?’ diye sordum. İlgili kişinin pilot olduğunu öğrenince ‘Bu adam mı bizi uçuracak?’ dedim. Hostes pilota konuyu aktarmış. Pilot da beni istenmeyen yolcu ilan etti, ben de uçaktan inmek zorunda kaldım. Şikâyetçiyim.”

E-postayı atan kişi telefon numarasını da yazmıştı. Aradım. Adam e-postada yazdıklarını ayrıntısıyla tekrar etti. Kendisine konuyu araştıracağımı söyledim ve döneceğime söz verdim. Başpilot Asaf Bora’yı çağırdım. E-postayı okuttum, güldü. “Bu pilot arkadaşı tanıyorum ve böyle bir şey yapacağına asla inanmıyorum, ama araştıralım” dedi. Konuyu incelettik. Paris müdürüne yapılan ihbar ve araştırmalarla gerçeği öğrendik. Yolcunun “şeytani” bir planla kendisini uçaktan attırdığı, böylelikle seyahatte beraber olduğu eşi Türkiye’ye dönünce, kendisinin Paris’te sevgilisi ile kaldığı ve ertesi gün de onunla beraber Türkiye’ye döndüğü anlaşıldı. Bir taşla iki kuş vurmak istiyordu. Hem sevgilisiyle birlikte olmuştu, hem de THY’den bir özür ve ücretsiz bilet almak niyetindeydi. Kendisini aradım, tespitlerimizi anlattım, şaşırdı. “Şikâyetinize resmi cevabı evinize göndereceğim” dedim, gevelemeye başladı ve tabii adresini vermedi.

● Birçok farklı alanda hizmet alınan bir kurumda aklınızda kalan bir hizmet alımı var mıdır?

THY’nin hızlı büyümesi, uluslararası hizmet satan şirketin ilgisini çekiyordu. Başkanvekiliydim. Genelde gereksiz hizmet alım taleplerini onaylamıyordum. Uluslararası bir şirket “uçak yakıtı nasıl alınır” konulu bir eğitim vermek istiyordu. Ben reddedince Candan Bey’e ulaşmışlar. Eğitim için 450 bin dolar istiyorlardı. Candan Bey “Neden reddettiniz?” diye sordu. “Keçiboynuzu...” dedim. Çok faydalı ve ihtiyacımız olan bir eğitimmiş. “Gelsinler, beni ikna etsinler” dedim. Geldiler. Bana eğitimin önemini anlattılar. Dinledikten sonra şirket yetkilisine “Şimdi bize bu eğitimi vereceksiniz, bizi bir davranış kalıbına sokacaksınız, sonra da petrol satanlara gidip ‘Havayolu şirketine nasıl yakıt satılır’ onun dersini vereceksiniz. Sizin yaptığınız şey, eller açık oyun oynamaya benzer” dedim. Adam beni tebrik etti ve “Bunun üzerine diyeceğim bir şey yok.” dedi.

"UÇAĞIN EN GÜVENLİ YERİ BURASI”

● Bir uçuş hatıranızı anlatabilir misiniz?

Ankara’dan dönüyordum. Alana yaklaşınca, bir önceki uçağa yetişebileceğimi fark ettim. Hemen yer sordum, business’ta yer yok dediler; ben de “overbook” yapmalarına müsaade etmedim. Ekonomide en arka koltukta boş yer vardı. Orayı istedim. Uçağın en arka koltuğuna oturdum. Yan koltuktaki yolcu beni tanıdı. “Siz THY’nin başkanı değil misiniz? Neden burada oturuyorsunuz?” dedi. Şimdi durumu anlatsam inanmayacak, mütevazılık gösterisi yaptığımı düşünecekti. O bakımdan “Sebebini söylerim, ama kimseyle paylaşmayacaksınız” dedim. Söz verdi. “Uçağın en güvenli yeri burası!” dedim. Şaşırdı. Pek inanmadı ama inene kadar sohbet ettik. Bu aslında o güne mahsus değildi. Uçaklarda business class’ta yolcu varsa, ben ekonomiye geçerdim.

İşte deve olayının içyüzü...

● Zamanında çok yazıldı çizildi. Deve hadisesini hatırlayalım mı?

13 Aralık 2006 tarihinde THY’deki ofisimde oturuyordum. Candan Bey yurt dışındaydı. Başkanlığa ben vekâlet ediyordum. Aniden “deve kurban etme” haberleri gelmeye başladı. Şaka zannettim. THY Teknik Genel Müdür Yardımcısı İsmail Demir’i aradım. Durumu anlattı. Çok kızdım, “Parayı kim verdi?” dedim. “THY” dedi. “THY’den 1 TL ödetmem, kendi aranızda halledin, böyle rezalet olur mu?” dedim. Ödeme avans makbuzunu iptal ettiler. THY Teknik Genel Müdürü Şükrü Can’ı aradım. Saf, temiz ve becerikli bir arkadaştı. Çalışanlarla çok iyi iletişim kurar, herkesin derdiyle ilgilenirdi. Her şeyden önce mesleğinde çok iyiydi. “Böyle bir iş oldu, bu şekle gireceğini tahmin edemedim” dedi. Uçuştan çekilen ARJ uçaklarının iade şartları, kiralama kontratında çok ağırdı. İade neredeyse imkânsızdı. Şükrü Can ve ekibi bu zor meseleyi dert edinip, THY’yi bu yükten kurtarmak için gerçekten çok emek verdiler. Şükrü Bey bu çalışma esnasında, çalışan ekibi teşvik için “Başarırsak deve keseceğim” diye latife etmişti. Çalışanlar da son uçak iade edilince bu sözünü hatırlatmışlar ve nihayette olay gerçeği dönüşmüş, deve kurban edilmişti. Olay basında haber rekorları kırıyordu. Hükümet Sözcüsü Cemil Çiçek aradı, konuyu sordu. “Sayın Bakanım bu kadar öküzün olduğu yerde yanlışlıkla deve kesilmiş!” dedim, kısaca bilgi verdim. Haber tüm dünya basınında çıkmıştı. Yönetim Şükrü Can’ı “kurban etti”. Diğer sorumlularla ilgili işlem yapılmadı. Kendisini Londra’ya gönderdik ancak kamuoyu işin üzerine gitmeye devam ediyordu. Sonunda Şükrü Bey şirketten ayrıldı. THY için büyük kayıptı.

DOĞAN SELÇUK ÖZTÜRK-DÜNYA GAZESİ

Yorumlar (0)
banner49
Günün Anketi Tümü
Çayeli Belediyesi'nin çalışmalarını nasıl değerlendiriyorsunuz?
parçalı az bulutlu
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 27 57
2. Beşiktaş 26 57
3. Fenerbahçe 26 54
4. Trabzonspor 26 48
5. Hatayspor 27 46
6. Gaziantep FK 27 43
7. Alanyaspor 26 42
8. Karagümrük 27 41
9. Göztepe 26 35
10. Antalyaspor 26 34
11. Sivasspor 26 33
12. Konyaspor 26 32
13. Malatyaspor 27 31
14. Kasımpaşa 26 29
15. Kayserispor 26 28
16. Rizespor 27 28
17. Başakşehir 27 26
18. Erzurumspor 27 26
19. Ankaragücü 26 23
20. Denizlispor 26 21
21. Gençlerbirliği 26 21
Takımlar O P
1. Giresunspor 24 53
2. Samsunspor 24 50
3. İstanbulspor 24 46
4. Altınordu 24 44
5. Adana Demirspor 24 42
6. Altay 24 41
7. Tuzlaspor 24 41
8. Ankara Keçiörengücü 24 39
9. Bursaspor 24 34
10. Bandırmaspor 24 31
11. Ümraniye 24 31
12. Adanaspor 24 26
13. Boluspor 24 26
14. Menemenspor 24 26
15. Balıkesirspor 24 25
16. Akhisar Bld.Spor 24 19
17. Ankaraspor 24 15
18. Eskişehirspor 24 7
Takımlar O P
1. Man City 27 65
2. M. United 27 51
3. Leicester City 27 50
4. West Ham 26 45
5. Chelsea 26 44
6. Liverpool 26 43
7. Everton 25 43
8. Tottenham 25 39
9. Aston Villa 25 39
10. Arsenal 26 37
11. Leeds United 26 35
12. Wolverhampton 27 34
13. Crystal Palace 27 34
14. Southampton 26 30
15. Burnley 27 29
16. Brighton 26 26
17. Newcastle 26 26
18. Fulham 26 23
19. West Bromwich 26 17
20. Sheffield United 27 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 24 58
2. Barcelona 25 53
3. Real Madrid 25 53
4. Sevilla 24 48
5. Real Sociedad 25 42
6. Real Betis 25 39
7. Villarreal 25 37
8. Granada 25 33
9. Levante 25 32
10. Athletic Bilbao 24 30
11. Celta de Vigo 25 30
12. Osasuna 25 28
13. Getafe 25 27
14. Valencia 25 27
15. Cádiz 25 25
16. Eibar 25 22
17. Real Valladolid 25 22
18. Deportivo Alaves 25 22
19. Elche 24 21
20. Huesca 25 20
Namaz Vakti 05 Mart 2021
İmsak 05:17
Güneş 06:41
Öğle 12:35
İkindi 15:44
Akşam 18:19
Yatsı 19:38