Çayelili Fevzi ve Hakkı Saruhan Kardeşler

Saruhan Şirketler Grubu’nun Tepebaşı’nda bulunan merkez binasında Lütfü ve Sadık Saruhan kardeşlere konuk olduk.

RÖPORTAJ 07.01.2012, 22:26 29.04.2020, 23:19
5483
Çayelili Fevzi ve Hakkı Saruhan Kardeşler
Fatih Sultan KAR

Rize tarihi ile ilgili araştırmalarım sırasında Rize’nin evvel zamanına tanıklık eden insanlarla tanışma ve sohbet etme şansına sahip oldum. Görüştüğüm pek çok kişi, ‘dar zamanların dostu’ olarak hep bir noktayı işaret ediyordu: Hakkı ve Fevzi Saruhan kardeşleri.. Rize ve Rizeliler için bu denli önem arz eden bu iki değerli insan hakkında daha fazla bilgi sahibi olmak için Saruhan Şirketler Grubu’nun Beyoğlu Tepebaşı’ndaki merkezini ziyaret ettik. Bizi güler yüzle karşılayan Hakkı Saruhan’ın oğulları Saruhan Örme Tekstil Sanayi Yönetim Kurulu Başkanı Lütfü Saruhan ve Saruhan Şirketler Grubu Başkan Vekili Sadık Saruhan sorularımızı içtenlikle yanıtladı. Özellikle uzun yıllar Rizespor’da yöneticilik yapan Lütfü Saruhan, babası Hakkı ve amcası Fevzi Saruhan’a ilişkin anıları bizimle paylaştı. Anlattıkları, Rize’nin o yıllardaki ticaret hayatına dair önemli ip uçları içeriyordu.
İşte meşhur naylon mağazası
İşte meşhur naylon mağazası
Fevzi Saruhan, Demokrat Parti’li arkadaşları ile Rize’yi fötr şapkayla tanıştıran naylon mağazasının önünde. 1950

Fevzi Saruhan’dan ve ticarete atılmasından bahseder misiniz ?
Fevzi Saruhan, 1921 Rize Çayeli doğumludur. Hakkı Saruhan’ın tek erkek kardeşidir. Dedemin 38 yaşında vefat etmesi üzerine yetim kalan babam henüz 7, amcam ise 4 yaşında idi. Amcam askerlik dönüşü Rize Orta Camii girişinde ayakkabı dükkanı açarken babam Atatürk Caddesinde açtığı mağaza ile Karadeniz’e ilk naylon gömleğini, çorabını ve İtalyan Borsalın marka fötr şapkayı getirmiştir. O zamanlar yeni moda olan naylon ürünler yüzünden mağazanın adı Naylon Mağazası olmuştur. Rizeli hanımlar alışverişe çıkarken birbirlerine “Naylon mağazasına gidiyorum” derlerdi. Meşhur Aşçı Kadir’in lokantasının bitişiğindeki naylon mağazası, o denli meşhurdu ki Trabzon’dan bile müşteri gelirdi. 
Naylon gömlekler kutuda
Naylon gömlekler kutuda 
Hakkı Saruhan, naylon gömlekleri muntazaman kutulara dizmiş, gelecek müşterileri bekliyor. 1952

Ticaretten siyasete geçiş nasıl oldu? 
Babam Hakkı Bey işlerin sorumluluğunu üzerine alırken, siyasete atılan amcam 1954 yılında Demoktat Parti il başkanı olduğunda 29 yaşındaydı ve Türkiye’nin en genç il başkanıydı. Rize’ye hizmet için uğraşan amcamın döneminde hiçbir memur görevinden alınmamıştır. CHP il başkanı Mehmet Ali Kumbasar en samimi arkadaşıydı. 1960 ihtilalinde de Demokrat Partililer’in M. Ali Kumbasar sayesinde Rize’de rahat bir ortam geçirdikleri ve onlara hiçbir zorluk çıkarılmadığı söylenir. Yani partiler arası tatlı bir rekabet söz konusuydu. 1957 yılına kadar süren il başkanlığı görevi işlerinden dolayı İstanbul’a yerleşme durumu ortaya çıkınca son buldu. 
Köy nahiye oldu
Köy nahiye oldu
Fevzi Saruhan, Mehmet Mete ve İzzet Akçal Çayeli’ne bağlıBüyükköy’ün nahiye oluşunun kutlama törenlerinde. 1953

Sonrasında tekrar ticarete dönüş mü oldu?
Evet. Babam Naylon Mağazasından sonra 1960’lı yıllarda yeni yeni yaygınlaşmaya başlayan buzdolabı, şofben, gazlı set üstü ocak gibi ürünleri ve dolayısıyla ilk tüp gazı Rize’ye getirmiştir. Amcam Fevzi Bey,1957 yılında İstanbul’da Almanlarla ortak bir firma kurdu. İşler yürümeyince Gürün Han’da dikiş makinesi üzerine 1970’li yıllara kadar ithalatçılık yaptı. 
Bisikletli delikanlı
Bisikletli delikanlı 
Lütfü Saruhan bisikletiyle naylon mağazasında poz veriyor. 1962

Amcam Fevzi Bey, Karadeniz insanına has çalışkanlığa ve girişkenliğe sahipti. 1957 yılında arkadaşlarıyla beraber boğazda gezerken Enver Paşa Köşkünü ziyaret etmek istedi, fakat bekçi tarafından koruya sokulmadı. 20 yıl sonra satın aldığı koru ve köşk hala iki oğlundadır. Böyle bir yeri satın almak yalnız para gücüyle olacak iş değil tabii... Aynı zamanda büyük bir diplomasi trafiği gerektiriyor. O zaman çoğu yurt dışında yaşayan varislere tek tek ulaşılması gerekmişti. 
Türkiye’nin en genç il başkanı
Türkiye’nin en genç il başkanı
Başbakan Adnan Menderes’in Rize’yi ziyareti. Fevzi Saruhan o dönemde Demokrat Parti il başkanıydı. 1955

İstanbul’a geldikten sonra da Rize ile ilişkisi sürdü mü? 
Fevzi Saruhan, çok dostu, arkadaşı olan, sevilen bir insandı. Gerek politik, gerek ticari sahada başarılı olmuş bir iş adamıydı. İstanbul’a işi düşen hemşehrilerinin yardımına koşardı. Çok hayırseverdi. 29 Mayıs 1985 tarihinde İstanbul’un ikinci köprüsünün temel atma törenine gitmeye hazırlanırken geçirdiği kalp krizi neticesinde rahmetli oldu. 

Kendisi aktif siyaseti bıraksa da onun birikimlerinden yararlanan siyasiler oldu mu ?
Turgut Özal, Anavatan partisini kurarken amcamla iki saat süren bir istişarede bulundu. Özal, Şişli’de sadıklar apartmanında amcamla fikir alışverişinde bulundu. Tavsiyelerini sordu. Amcamın tavsiyesi “Eski politikacıları yanınıza almayın, yeni insanlarla yola çıkın” şeklinde oldu. Şöyle de bir misal verdi: “On tane gömleğin var. Hepsini giydin çıkardın kirli, bir kenarda duruyor. Yıkama imkanın yok, yenisini alma imkanın yok, acilen de bir yere gitmen lazım. Ne yapacaksın? O kirlilerin içinden en temizini seçip giyeceksin, ama hangisini seçersen seç kirli olacaktır.“ demiştir. Bu Özal’ın çok hoşuna gitmiştir ve Özal, bu tavsiye üzerine eskileri almamaya özen göstermiştir. 
70’lik delikanlı
70’lik delikanlı
70 yaşındaki Hakkı Saruhan oğulları Sadık ve Fevzi ile Florya’daki Galatasaray Spor Tesislerinde spor yapıyor. 1983

Kardeş Saruhan bunlarla uğraşırken ağabeyi Hakkı Saruhan İstanbul’a yerleştikten sonra ne yaptı?
1947’den beri ticari müessese sahibi olan babam, Rize’nin ilk tuhafiye dükkanı Naylon Mağazasında 1960’lara kadar faaliyette bulundu. Burada yaşanan ilginç bir anısını anlatmak istiyorum: Bir gün Naylon Mağazasına uzun boylu, cüsseli bir müşteri gelerek 50 numara fötr şapka istediğini söyler. Hakkı Bey, çok heyecanlanır, çünkü yıllardır rafında duran büyük numaralı şapkaya müşteri çıkmıştır. Hakkı Bey, müşteriye “Beyefendi 50 numaralı şapkayı hiçbir yerde bulamazsınız” deyince müşteri “Siz de bu şapkayı satacak kafayı hiçbir yerde bulamazsınız” diye karşılık verir. 

Hakkı Bey, Demokrat Parti siyasetten çekildikten sonra aktif olmasa da Adalet Partisi’nde siyasete devam etti. Rize’de ticaret yaparken köylülerin her türlü sıkıntısına koşan Hakkı Saruhan’ın iyiliklerini köylü de Sudi Saruhan’ı milletvekili seçerek karşılıksız bırakmadı. Hakkı Bey, 1998 yılında İstanbul’da 84 yaşında hayata veda etti. 

Lütfü Bey siz de Rizespor yönetim kurullarında yer almıştınız...
Babamın dayısının oğlu Şemsettin Çepni Rize Güneşspor ve Rizespor kurucularındandır. Ben de Reşat Uçak ve Mustafa Zeki Rakıcıoğlu başkanlığındaki dönemde yönetim kurulunda yer aldım. Transfer kritiklerini ve görüşmelerini bazen yönetici arkadaşlarımla benim işyerimde yaparken kulak misafiri olan babam bize dönerek “Spor yürek ve ruh gerektirir. Parayla başarı elde edilmez. Rizeli olmayan bu yabancı futbolculara para vereceğinize Rizeli gençleri yetiştirin, özünüze dönün.” derdi. Ailece futbolu sevmemize rağmen bir futbolcu yetiştirememiş olmanın burukluğunu taşırız. 


Fotoğraf ve belgeler Fatih Sultan Kar Koleksiyonu ve Saruhan aile albümünden alınmıştır.
banner43
Yorumlar (0)
banner49
Günün Anketi Tümü
Rize Şehir Hastanesinin deniz dolgusu üzerinde yapılmasını uygun buluyor musunuz?
Rize Şehir Hastanesinin deniz dolgusu üzerinde yapılmasını uygun buluyor musunuz?
27°
parçalı bulutlu
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 30 63
2. Trabzonspor 30 61
3. Sivasspor 30 54
4. Galatasaray 30 52
5. Beşiktaş 30 50
6. Fenerbahçe 30 49
7. Alanyaspor 30 48
8. Göztepe 30 38
9. Gaziantep FK 30 38
10. Antalyaspor 30 37
11. Kasımpaşa 30 36
12. Gençlerbirliği 30 32
13. Denizlispor 30 32
14. Kayserispor 30 31
15. Konyaspor 30 30
16. Malatyaspor 30 29
17. Çaykur Rizespor 30 29
18. Ankaragücü 30 25
Takımlar O P
1. Hatayspor 32 60
2. Erzurum BB 32 56
3. Adana Demirspor 32 55
4. Bursaspor 32 55
5. Akhisar Bld.Spor 32 54
6. Fatih Karagümrük 32 53
7. Altay 32 51
8. Ümraniye 32 44
9. Keçiörengücü 32 44
10. Giresunspor 32 44
11. Menemen Belediyespor 32 42
12. İstanbulspor 32 37
13. Balıkesirspor 32 35
14. Altınordu 32 33
15. Boluspor 32 30
16. Osmanlıspor 32 27
17. Adanaspor 32 21
18. Eskişehirspor 32 12
Takımlar O P
1. Liverpool 33 89
2. Man City 33 66
3. Leicester City 33 58
4. Chelsea 33 57
5. M. United 33 55
6. Wolverhampton 33 52
7. Arsenal 33 49
8. Sheffield United 33 48
9. Burnley 33 46
10. Tottenham 32 45
11. Everton 32 44
12. Newcastle 33 43
13. Southampton 33 43
14. Crystal Palace 33 42
15. Brighton 33 36
16. West Ham 33 31
17. Watford 33 28
18. Aston Villa 33 27
19. Bournemouth 33 27
20. Norwich City 33 21
Takımlar O P
1. Real Madrid 34 77
2. Barcelona 34 73
3. Atletico Madrid 34 62
4. Sevilla 33 57
5. Villarreal 34 54
6. Getafe 34 53
7. Real Sociedad 34 51
8. Athletic Bilbao 34 48
9. Valencia 34 47
10. Granada 34 47
11. Osasuna 34 45
12. Levante 34 43
13. Real Valladolid 34 39
14. Real Betis 34 38
15. Deportivo Alaves 34 35
16. Eibar 33 35
17. Celta de Vigo 34 35
18. Mallorca 34 29
19. Leganés 34 28
20. Espanyol 34 24
Namaz Vakti 08 Temmuz 2020
İmsak 02:49
Güneş 04:46
Öğle 12:28
İkindi 16:27
Akşam 20:00
Yatsı 21:48