Osman Kavala, 26 Kasım 2025 itibarıyla 2.948 gündür tutuklu bulunuyor. Sivil toplum alanındaki çalışmalarıyla bilinen Kavala, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından Gezi sürecinden bu yana sık sık “Türkiye’nin Soros’u” olarak hedef gösterilmişti.
Kavala, 18 Ekim 2017’de Gaziantep’te gözaltına alındı ve İstanbul’a götürüldü. Gözaltı gerekçesi başlangıçta açıklanmadı; soruşturmanın gizli yürütüldüğü belirtildi. 1 Kasım’da tutuklanan Kavala, Silivri Cezaevi'ne gönderildi. Tutuklamanın gerekçeleri Gezi protestoları bağlamında “hükümeti ortadan kaldırmaya teşebbüs”, 15 Temmuz darbe girişimi bağlamında ise “anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs” suçlamalarıydı.
İddianame Süreci ve AİHM Kararı
Gezi olaylarına ilişkin iddianame 19 Şubat 2019’da tamamlandı. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), 10 Aralık 2019’da Kavala’nın derhal serbest bırakılması gerektiğine hükmetti.
Beraat, Tahliye ve Yeniden Tutuklama
18 Şubat 2020’de görülen Gezi davasının altıncı duruşmasında Kavala ve sekiz sanık hakkında beraat ve tahliye kararı verildi. Ancak aynı gün savcılık, Kavala hakkında bu kez darbe girişimi kapsamında yürütülen dosyada yeniden gözaltı kararı olduğunu duyurdu.
Kavala, bu dosyada daha önce tahliye edilmiş olmasına rağmen, 19 Şubat 2020’de yeniden tutuklandı ve 9 Mart 2020’de bu kez “siyasi ve askeri casusluk” suçlamasıyla bir kez daha tutuklandı.
AYM ve AİHM Süreçleri
Kavala, hak ihlali iddiasıyla 4 Mayıs 2020’de Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu. AYM, 29 Aralık 2020’de yapılan oylamada başvuruyu sekize karşı yedi oyla reddetti; karşı oy kullananlar arasında dönemin başkanı Zühtü Arslan da vardı.
Avrupa Konseyi ise Ocak 2021’de Türkiye’ye “Kavala’nın serbest bırakılması hukuki zorunluluktur” hatırlatması yaptı. AİHM’in ihlal prosedürü kapsamında Türkiye’den görüş istendi ve süreç 2022 yılı boyunca devam etti.
Tutukluluğun Devamı ve Yargılamalar
2021 ve 2022’de görülen duruşmalarda Kavala’nın tutukluluğu her seferinde oy çokluğuyla devam ettirildi. 25 Nisan 2022’de İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi, Kavala’ya “hükümeti ortadan kaldırmaya teşebbüs” suçundan ağırlaştırılmış müebbet cezası verdi.
Mücella Yapıcı, Çiğdem Mater, Can Atalay, Tayfun Kahraman, Hakan Altınay, Yiğit Ali Ekmekçi ve Mine Özerden’e de 18’er yıl hapis cezası verildi.
İstinaf ve Yargıtay Kararları
İstinaf mahkemesi 28 Aralık 2022’de cezaları hukuka uygun buldu.
Yargıtay ise 28 Eylül 2023’te Kavala’nın ağırlaştırılmış müebbet cezasını, Atalay, Kahraman, Özerden ve Mater’in 18’er yıl cezalarını onadı. Diğer sanıkların cezaları ise bozuldu.
Yeniden Yargılama Talebi Reddedildi
Kavala, 30 Nisan 2024’te yeniden yargılanma talebinde bulundu.
13. Ağır Ceza Mahkemesi heyeti 14 Mayıs’ta “kanun gereği değiştirildi”, ancak mahkeme 15 Mayıs 2024’te talebi oybirliğiyle reddetti.
Kavala, 8 yılı aşan tutukluluğuyla Türkiye’de uzun süredir devam eden insan hakları ve yargı bağımsızlığı tartışmalarının merkezinde yer almaya devam ediyor.
