Mapavri'den Çayeli'ne

Adem İmdat Kesici yazdı

KÜLTÜR-SANAT 13.01.2010, 11:14 28.04.2020, 03:22
3105
Mapavri'den Çayeli'ne

banner153

         Çayeli, M.Ö. 700’lerde Miletos’lularca kurulduğu sanılan bir yerleşim yeridir. Önce Roma, sonra Bizans ve Rum Pontus imparatorluklarının egemenliği altında kalmışken, 1461’de Fatih Sultan Mehmet tarafından Osmanlı Devletine katılmıştır.

          1878 yılında Nahiye olan Çayeli’nde belediye teşkilatı 1915 yılında kurulmuş, 1 Eylül 1944 tarihinde ise ilçe statüsüne kavuşmuştur.

         İlçenin toplam yerleşik alanı 473 km2 olup, ilçeye bağlı 2 belde ve 54 köy bulunmaktadır.

          İlçe merkezinin nüfusu 25.205, belde ve köylerle birlikte toplam nüfusu ise 42.109 dur.

           Bununla birlikte ilçe nüfus kütüklerine kayıtlı yaşayan kişi sayısı 120.000 civarındadır.   

        Çayeli’nin geçmiş günleri Cafer Paşa ile başlar. Şimdi Cafer Paşa’nın hikâyesini aktarayım; Aslen Trabzonlu olduğu söylenen Cafer Paşa’nın babasını ve dedesini Rumlar öldürmüş. Bu yüzden Rumlardan öç almak isteyen Paşa, İstanbul’a gider, asker olur ve İstanbul’u fetheden orduda görev yapar. Fatih Sultan Mehmet, Trabzon’un fethi konusunu görüşmek üzere paşalarını topladığında, toplantıya katılan Cafer paşa başından geçenleri anlattıktan sonra; “ Rumlardan öç almak için Trabzon’un fethinde vazife almak isterim ” der. Fatih Sultan Mehmet bu teklifi kabul eder.

       Trabzon’un fethinden sonra Cafer Paşa, yelkenli gemileriyle doğuya doğru ilerler. Barış yoluyla ülkeye kattığı Doğu Karadeniz kıyılarında İslamiyet’in kabulünü sağladıktan sonra, Batum tarafından batıya döner. Bu sefer sırasında Rize açıklarında büyük bir fırtınaya tutulan Cafer Paşa şu yakarışta bulunur; 'Gemilerimin demir tuttuğu yerde cami, askerlerim için hamam, hocalarımın maaşı için değirmen yaptıracağım “ der. Donanma, Limanköy açıklarına geldiği zaman deniz durulur, gemiler demir tutar. Cafer Paşa kıyıya çıkar ve ilk önce taştan bir cami yaptırır. Cafer Paşa’nın adını taşıyan ve üzerinde Hicri 973 ( 1565 ) tarihi yazılı bu camiye tekme vurdum camii de denilir.

      Kasaba ilkönce pazarbaşı’nda, Şairler deresinin üzerindeki köprünün yanında bulunan ceviz ağacının altında idi. Sipahi Aziz Ağa, kasabayı 1870’lerde Eskipazar’a, büyük derenin doğu kısmına, sipahilerin konağının yanına nakletti. Daha sonra kasaba, Eskipazar mahallesinden caminin yanına nakledildi.      

          Kasabada çınarın altındaki yapıyı, Şerifoğlu 1880–1881 yıllarında yaptırdı. İki katlı olan bu yapı uzun yıllar Hükümet konağı olarak kullanıldı. Hükümet konağının arkasında ayrı bir yapı yapılmıştı, arada bir boşluk vardı. Üç bölümden oluşan yapının bir odası Belediye’ye, iki odası da Mahkeme’ye tahsis edilmişti. 1930’lu yıllarda çıkan yangında bu yapı tamamen yanmıştır.

       Kasabada o zamanlar gece hayatı ( kahvehaneler ) 1925-1930’larda başladı. Bu kahvelerde; dinlenilir, yarenlik edilir, karşılıklı düşünceler aktarılırdı. Delikanlılar büyüklerin yanlarında değil, kenarda otururlardı. Kahveler Ramazan geceleri kalabalık olurdu. Teravih namazından sonra kasabalı kahvelerde toplanır, sahura kadar yarenlik ederdi ve tombala çekerek eğlenirdi.

       Yolda yürüyen kişi, yaşlı birine rastladığı zaman selam verir, izin alınmadan yaşlı kişinin önüne geçilmezdi.    

            Çaybaşı nahiyesi iken 1 Eylül 1944’te ilçe olan Çayeli’nin eski adı Mapavri’dir. Mapavri Rize’nin en eski bucağıdır. W.E.D.Allen mapavri adının Lazca olduğunu ve anlamının “ Yapraklı” olduğunu açıklamıştır.

       Ruslar 5 Mart 1916 da Çayeli’ni denizden ve karadan işgal etmişler. 9 Mart 1918’de Türk askeri Çayeli’ni teslim almıştır.   

        Çayeli Askerlik şubesinde yaptığımız araştırmada; şehit ailelerinin evlatlarının başvurusu sonucunda, 7 kişinin resmen kayıtlı “ İstiklal Madalyası” aldığını belirledik. Çayeli’nde ilk kurşun Sabuncular Mahallesi sakinlerinden; Zeliha ile Hüseyin SOFUOĞLU’ndan olma Nusret, 16–17 yaşlarında Rus askerlerine karşı koymak için Türk Askerlerinin kazdığı istihkâm mevzilerine girer, düşman askerlerini ateşe tutar, Ruslar da cevap verir. Kendisinden hiçbir haber alınamaz.      

    Ayrıca Sarıkamış dağlarında, sadece Çayeli’nden 1300 şehit olduğu resmi kayıtlarla tespit edilmiştir.

Bütün Şühedanın ruhu şad olsun.

TÜRK MİLLETİ 

Müslüman Türk olup, Allah’a tapan,

Barış için aşkla yüreği çarpan,

Savaşta düşmanı yerle bir yapan,

Zaferden zafere koşan milletiz.

 

Ezanı, bayrağı özünden bilen,

Şanlı tarihinin neslinden gelen,

Kin ile nefreti kalplerden silen,

Vatan sevdasıyla coşan milletiz.

 

Birlik, beraberlik, vatan bölünmez,

Meşale sönerse ışık görünmez,

Uygarlık yolundan geri dönülmez,

Engelleri bir bir aşan milletiz.

  

Hiç kimse bizimle başa çıkamaz,

Bizi bizden başka kimse yıkamaz,

Tanıyanlar kem göz ile bakamaz,

Tarihe sığmayıp taşan milletiz.

 

Bu vatan uğruna feda canımız,

Mukaddesat için akar kanımız,

Atadan emanet bu vatanımız,

Bunu bilmeyene şaşan milletiz.

Bütün şühedanın ruhu şad olsun,

Vatanı bölmeye kalkan kahrolsun,

Biz ölsek de yine vatan sağ olsun,

Ya gazi ya şehit düşen milletiz.


NOT: Bir dahaki araştırma yazım; ÇAYELİ’NDE NE VAR NE YOK? Olacak.

Sevgi ve saygılarımla…

ADEM İMDAT KESİCİ

 

Yorumlar (5)
Emin sglm 9 ay önce
Cafer paşa padişah fermanı ile kendine verilen Vakfıkebir caferli köyünde ikamet etmiştir. (Caferin eli) . Caferli köyündeki hacisuleymanogullarinin dedesidir. Yine ofta hacisuleymanoglu ailesinin nesli devam etmektedir. Tonyadaki Baki elgay Kadıoğlu soy ismini kullanan aile fertleri bu sulaledendir.
lazoğlu 11 yıl önce
cenabı hak kuranikeriminde bana tapın mı diyor,sen eski bir cami imamısın,
Erol Kaşıkçı 11 yıl önce
merhum m.akif bile istiklal marşında; hakkıdır hakka tapan milletimin istiklal demiş. islamda tapınma olmaz mı çok bilmiş
hamit okumuş 11 yıl önce
sayın imdat bey bilğileriniz için teşekkür ediyoruz. biz bu konu hakkında daha detaylı çalişmaniz veya çalışmalar olduğunu biliyoruz siz çok kısa aktardınız dizi halindemi sunmayı düşünüyorsunuz.
Mahiye Morgül 4 ay önce
Çayeli adı bence çay içmekle ilgili değildir, ÇAĞA ELİ, yani SAKA Türklerinin yeri olmalıdır.
banner49
Günün Anketi Tümü
Çayeli Belediyesi'nin çalışmalarını nasıl değerlendiriyorsunuz?
19°
kapalı
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 33 71
2. Fenerbahçe 34 69
3. Galatasaray 33 65
4. Trabzonspor 34 59
5. Alanyaspor 34 52
6. Gaziantep FK 33 51
7. Hatayspor 33 50
8. Sivasspor 33 50
9. Karagümrük 33 49
10. Göztepe 34 46
11. Antalyaspor 34 42
12. Konyaspor 33 41
13. Rizespor 33 39
14. Malatyaspor 33 37
15. Ankaragücü 33 37
16. Kasımpaşa 34 37
17. Kayserispor 33 34
18. Başakşehir 33 33
19. Erzurumspor 34 31
20. Gençlerbirliği 33 31
21. Denizlispor 33 26
Takımlar O P
1. Giresunspor 31 63
2. Adana Demirspor 31 61
3. Samsunspor 30 58
4. İstanbulspor 31 57
5. Altay 30 54
6. Altınordu 31 53
7. Ankara Keçiörengücü 31 49
8. Ümraniye 31 47
9. Tuzlaspor 31 47
10. Bursaspor 30 43
11. Bandırmaspor 30 39
12. Boluspor 30 35
13. Balıkesirspor 31 35
14. Adanaspor 30 34
15. Menemenspor 31 31
16. Akhisar Bld.Spor 31 26
17. Ankaraspor 31 23
18. Eskişehirspor 31 8
Takımlar O P
1. Man City 32 74
2. M. United 32 66
3. Leicester City 31 56
4. West Ham 32 55
5. Chelsea 31 54
6. Liverpool 31 52
7. Tottenham 32 50
8. Everton 31 49
9. Arsenal 32 46
10. Leeds United 31 45
11. Aston Villa 30 44
12. Wolverhampton 32 41
13. Crystal Palace 31 38
14. Southampton 31 36
15. Newcastle 32 35
16. Brighton 31 33
17. Burnley 32 33
18. Fulham 33 27
19. West Bromwich 31 24
20. Sheffield United 32 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 31 70
2. Real Madrid 31 67
3. Barcelona 30 65
4. Sevilla 31 64
5. Villarreal 31 49
6. Real Betis 31 48
7. Real Sociedad 31 47
8. Granada 30 39
9. Levante 31 38
10. Celta de Vigo 31 38
11. Athletic Bilbao 30 37
12. Osasuna 31 37
13. Cádiz 31 36
14. Valencia 31 35
15. Getafe 31 31
16. Deportivo Alaves 31 27
17. Huesca 31 27
18. Real Valladolid 30 27
19. Elche 31 26
20. Eibar 31 23
Namaz Vakti 19 Nisan 2021
İmsak 03:53
Güneş 05:26
Öğle 12:22
İkindi 16:07
Akşam 19:08
Yatsı 20:35