Fadime Kimdir?

Kitabın amacı, popüler kültür üzerinden Doğu Karadenizli kadının tek tipleştirilmesine ve yalnızca Temel’in karısı vasfıyla tanımlanmasına karşı bir duruş.

KÜLTÜR-SANAT 23.10.2007, 11:52 26.04.2020, 17:28
2196
Fadime Kimdir?
Temel ve Fadime, özellikle Karadeniz fıkralarının etle tırnak kadar birbirinden ayrılmayan iki figürü. Heyamalo Yayınları, 2005’te Temel’in sadece fıkralardaki imajdan ibaret olmadığını, gerçekte Temel’in kim olduğunu araştıran ve sosyologlara rehber niteliğindeki 'Temel Kimdir' kitabını yayınlamıştı. İki yıl sonra aynı yayınevi bu kez, gelecek hafta piyasaya çıkacak 'Fadime Kimdir' kitabını yayımladı. Kitabın amacı, popüler kültür üzerinden Doğu Karadenizli kadının tek tipleştirilmesine ve yalnızca Temel’in karısı vasfıyla tanımlanmasına karşı bir duruş.

Kitabın kapağındaki kadın portresinin rengarenk resmedilmesi de Karadeniz kadınının kültürel çeşitliliğine işaret ediyor. Kitabın editörü yine bir Karadenizli olan ve Boğaziçi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı mezunu Ayşenur Kolivar (31). Kitaptaki her bir Fadime portresi gerçek hayattan alınma ve hepsi halen hayatta. Portrelerin yazarları ise hemen hepsi yine Karadenizli 19 kadın ve 6 erkek. Fadime’nin özellikle kadınlara yazdırılmasını Kolivar şöyle açıklıyor: 'Bugüne kadar Fadime’yi, tek tipleştiren zaten yine erkekler. Erkeklerin kadınları anlatma konusundaki isteği her vakit beni işkillendirmiştir.'

AYŞENUR KOLİVAR: Fadime bir yandan eli silahlı, erkek gibi, tuttuğunu koparan güçlü bir kadın, öte yandan sırtında yük, kucağında çocuk kahvede pinekleyen kocasının yerine bütün gün çalışmak zorunda kalan ezilmiş bir kadın. Bu bir klişe. Her klişede olduğu gibi gerçeklik payı var. Bunlar Fadimelerin hayatındaki iki ucu temsil ediyor. Ancak Fadime bu iki uç arasında savrulan bir kişilik değil. Bu siyah ve beyaz uçların arasında çok farklı renkleri barındıran bir hayatı var Fadime’nin. Bu siyah beyaz klişenin yerine Fadimelerin hayatındaki farklı renkleri göstermek istedik bu kitapta. Bir Fadime tanımı yapmak yerine, kitabı hazırlayan Fadimeler olarak kendi hikayelerimizi anlatmaya çalıştık. Yazarlarımızın bizimle paylaşmak istediği hikayeler bunlar.

NAMAZI YARIDA BIRAKTIRAN KADIN'/_newsimages/4291375.jpg'

Karadeniz’in ilk radyo sanatçısı Cemile Cevher. 1950’li yıllar; ailesiyle Trabzon’dan İstanbul’a göç eder. Mahallelinin, sesini keşfetmesiyle Sadettin Kaynak’a götürülür. Sadettin Kaynak Rizelidir. Duyduğu sese hayran kalır. Cevher, TRT’nin Yurttan Sesler Korosu’nda radyoda yaptığı solo programlarla tüm Karadenizlilerin taptığı bir sanatçı olur. Fadime Kimdir kitabının yayıncısı Ömer Aşan, Cemile Cevher’i şöyle anlatıyor: 'Babaannem, radyoda onun sesini duyduğunda namazını yarıda keser, radyonun sesini açardı. Bilirsiniz, herhangi bir Müslüman öyle kolay kolay namazı yarım bırakmaz. Çok önemli sebebiniz yoksa günaha girersiniz. Sonraki yıllarda, babaannem henüz yaşıyorken, güzel şarkıların onun için namazdan daha kutsal olduğunu öğrenmiştim. Haklıydı babaannem; çünkü Cemile Cevher hiçbir zaman kaset doldurmadı, plağına da rastlamadım; dolayısıyla, aynanın bir daha yüzümüze tutulup tutulmayacağı belli değildi.'

RESMEN HİÇ MUHTAR OLMADI AMA KÖYÜ HEP O YÖNETTİ

Artvinli Rabia, genç yaşta eşini kaybeder. Dört çocuk ve 51 torun sahibi. Lazca, Gürcüce ve Türkçeyi aynı mükemmellikte konuşur. Resmen hiç muhtar seçilmemesine rağmen, köyün asıl yöneticisi odur. Ona göre onun zamanındaki 'açlığın' müsebbibi İsmet Paşa ve siyasi mirasçılarıdır. Köyün reisi/muhtarı Fadime (Rabia) köylülerin çektiği açlığın bedelini her seçimde İsmet Paşa’nın partisi CHP’ye ödettiği için, İsmet Paşa ve Karaoğlancı damadına öfkesi dinmez. Her seçimde Almanya’daki akrabalarının getirdiği yiyeceklerle doldurduğu kilerinin kapılarını sonuna kadar açar. Yoldan gelip geçeni zorla sofrasına oturtur, karnını doyurur. Israrı biraz da açlığı, ocağına yaklaştırmamak içindir. Önünden aç geçen evin bereketi kalmayacağına inanır. Ama seçimlerdeki bu ikram arttıkça artar. Ezan okuyan saatten, araba teybine kadar herkesin ne isteyeceğini bilip Almanya’daki akrabalarına sipariş verir. Rabia’nın gönlünde yatan partiye oy verileceği garantisini aldıktan sonra da siparişleri teslim eder. İşini şansa bırakmaz, seçimde sandık başında olur. Sonucu ve oy sayısını da önceden bilir. Köylüleri de onu hiç hayal kırıklığına uğratmaz.

SENİ YAKACAKLAR DEDİLER DAĞDA TECAVÜZ ETTİLER

Asiye, kan davalı oldukları İsmail’e sevdalanan ama ona varamayan Hemşinli bir kadın. Zorla evlendirildiği amca oğluna kadınlık yapmak istemeyince ailenin fiili yardımıyla kocasının tecavüzüne uğrar. Bu kitap için kendisiyle görüşen Birsen Aşık Yaşar’a yaşadıklarını şöyle anlatır: 'Elimi kolumu bağladılar. Şimdi mezarımmış gibi gelen o yatakta zorla amcaoğlunun kadını yapıldım. Bin yıl geçse geçmez acısı, utancı. Ne o geceyi, ne de bedenimi benden çalan o yüzleri unutmam. Oysa daha dün gibi sevdiğim İsmail’in bana söylediği türküler kulağımda.' Asiye, unutamadığı sevdiğinin yanına varmak için iki çocuğunu bırakıp İstanbul’a kaçar bir gün. Ama sevgilisi randevu verdiği yere gelmez. Adı çıkmış bir kadın olarak memleketine döner, baba evine sığınır. Bir gün bir başka amcaoğlu, 'Seni yakacaklar kaçman lazım' diyerek onu dağa götürür ve orada tecavüz eder. Artık geri dönülmez bir yola girer hayatı...
 
hurriyet pazar 
Yorumlar (0)
banner49
Günün Anketi Tümü
Çayeli Belediyesi'nin çalışmalarını nasıl değerlendiriyorsunuz?
açık
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 27 57
2. Beşiktaş 26 57
3. Fenerbahçe 27 55
4. Trabzonspor 27 51
5. Hatayspor 27 46
6. Alanyaspor 27 43
7. Gaziantep FK 27 43
8. Karagümrük 27 41
9. Göztepe 27 36
10. Antalyaspor 27 35
11. Sivasspor 26 33
12. Konyaspor 26 32
13. Malatyaspor 27 31
14. Kasımpaşa 27 29
15. Kayserispor 26 28
16. Rizespor 27 28
17. Başakşehir 27 26
18. Erzurumspor 27 26
19. Ankaragücü 26 23
20. Denizlispor 26 21
21. Gençlerbirliği 26 21
Takımlar O P
1. Giresunspor 24 53
2. Samsunspor 24 50
3. İstanbulspor 25 47
4. Altınordu 24 44
5. Adana Demirspor 24 42
6. Altay 24 41
7. Tuzlaspor 24 41
8. Ankara Keçiörengücü 25 40
9. Bursaspor 24 34
10. Bandırmaspor 24 31
11. Ümraniye 24 31
12. Adanaspor 24 26
13. Boluspor 24 26
14. Menemenspor 24 26
15. Balıkesirspor 24 25
16. Akhisar Bld.Spor 24 19
17. Ankaraspor 24 15
18. Eskişehirspor 24 7
Takımlar O P
1. Man City 27 65
2. M. United 27 51
3. Leicester City 27 50
4. Chelsea 27 47
5. Everton 26 46
6. West Ham 26 45
7. Liverpool 27 43
8. Tottenham 26 42
9. Aston Villa 25 39
10. Arsenal 26 37
11. Leeds United 26 35
12. Wolverhampton 27 34
13. Crystal Palace 27 34
14. Southampton 26 30
15. Burnley 27 29
16. Brighton 26 26
17. Newcastle 26 26
18. Fulham 27 23
19. West Bromwich 27 17
20. Sheffield United 27 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 24 58
2. Barcelona 25 53
3. Real Madrid 25 53
4. Sevilla 24 48
5. Real Sociedad 25 42
6. Real Betis 25 39
7. Villarreal 25 37
8. Granada 25 33
9. Levante 25 32
10. Athletic Bilbao 24 30
11. Celta de Vigo 25 30
12. Osasuna 25 28
13. Getafe 25 27
14. Valencia 25 27
15. Cádiz 25 25
16. Eibar 25 22
17. Real Valladolid 25 22
18. Deportivo Alaves 25 22
19. Elche 24 21
20. Huesca 25 20
Namaz Vakti 05 Mart 2021
İmsak 05:15
Güneş 06:39
Öğle 12:34
İkindi 15:45
Akşam 18:20
Yatsı 19:39