Araç muayenelerinde tekelci sömürü

Yeni Şafak yazarı Ahmet Ulusoy da araç sahiplerinin bu tepkisini bugünkü köşesine taşıdı ve dikkat çeken bir öneride bulundu.

GÜNDEM 22.07.2020, 16:02
171
Araç muayenelerinde tekelci sömürü

Son dönemde araç muayene işlemleri ve ücretlerine yönelik tepkileri köşesine taşıyan Yeni Şafak yazarı Ahmet Ulusoy dikkat çeken bir öneride bulundu. Yeni araçların düzenli servis hizmeti aldığının altını çizen Ulusoy, "servis hizmeti veren kurumlar yetkilendirilerek muayene işlemleri yapabilmeli" dedi.

Milyonlarca hususi araç sahibi 2 yılda bir ticari araç sahipleri ise her yıl araçlarını muayene ettiriyor. Son günlerde özellikle sosyal medyada araç muayene hizmeti ve ücretleri hakkında ciddi tepki var. Araç sahipleri muayene işlemi yapan TÜVTÜRK'un 10 dakika herhangi bir tamir vs işlemi olmaksızın sadece araca bakarak 500 TL'yi bulan bir bedel almasına tepki gösteriyor.

İŞTE ULUSOY'UN YAZISI

Köşe yazılarımı takip edenler arada bir teoriden, makroekonomik yapılardan çıkıp güncel ekonomik konulara değindiğimi bilirler.

Değindiğimiz güncel ekonomik konular da daha çok halkın büyük bir kesimini ilgilendiren, çözüm bekleyen bir sorun bağlamında konulardır.

Son dönemde araç muayene işlemleri ve ücretlerini, vatandaştan büyük tepki alan, çok konuşulan, doğrudan araç sahiplerinin cebini ilgilendiren bir konu olarak ele alma gereği duydum.

**

Kamu ekonomisi derslerinde (özelleştirme teorisi kapsamında) rekabetçi piyasanın olduğu alanlara devletin girmemesi gerektiğini, tekelci alanların ise en son özelleştirilmesi gereken yerler olduğunu, öncelikle rekabete açarak, ölçek ekonomileri söz konusu (doğal tekel) ise özelleştirmelerde imtiyaz sözleşmeleri yapılması gerektiğini ve zorunluluk olmadıkça özelleştirilmesinin doğru olmayacağını söyleriz. Çünkü, burada tekelci sömürü kaçınılmaz olur.

Yine, imtiyaz sözleşmeleriyle yapılan özelleştirmelerde şartların kamuoyuna şeffaf bir şekilde açıklanma zorunluluğunu, vatandaş adına devletin hizmet için verdiği imtiyazın kapsamını bilme hakkı olduğunu söyleriz. Maalesef bu anlamda bir şeffaflık söz konusu değil.

**

Bilindiği gibi hususi araçlarda iki yılda bir, ticari araçlarda ise her yıl muayene yapılma zorunluluğu var ve bu muayeneleri yapan devletin yetkilendirdiği bir özel sektör kuruluşu.

TÜVTÜRK adlı bu kurumun ortakları Doğuş Grubu, Münih-Alman merkezli teknik hizmetler üreten TÜV SÜD ve Londra merkezli sermaye yatırımı yapan İngiliz Bridgepoint şirketidir.

2007 yılından geçerli olmak üzere 20 yıllık bir anlaşma imzalanmış devletle. İlk 3 yıl %30, 7 yıl %40 ve sonrasındaki 10 yıl için hasılatın (KDV hariç) %50’sinin hazineye aktarılması esasına dayalı bir sözleşme.

**

Burada araç muayenesi ile ilgili iki şeye bakmak gerekiyor.

Birincisi; araç muayene işleminin özel sektöre devrinin (özelleştirme) gerekliliği. Daha önce devlet cüzi bir ücretle muayene işini yapıyordu. Teknoloji kullanımı ve standartları yükseltilip bu hizmet devlet tarafından verilebilirdi.

İkinci konu ise acaba gerçekten araç muayenesine ihtiyaç var mıdır, sorusudur?

Bugün özellikle yeni araçların düzenli servis hizmeti aldığını, bu hizmetin önemli kısmı araç muayene işlemleriyle örtüştüğü bilinmektedir.

Dolayısıyla servis hizmetleri araç muayenesi işlemleriyle tamamlanarak ilgili kurumlar yetkilendirilebilir ve rekabetçi bir piyasa oluşturulabilir.

**

Bir otomobilin muayene ücreti egzoz muayenesi ile birlikte 422 lira. Araç muayene sürecinde en fazla 10 dakika kalıyor. Onarım yok, tamirat yok, arabaya müdahale yok. Türkiye şartlarında yapılan işe göre çok yüksek bir ücretlendirme. Devlet bu paranın % 50’sini alıyor.

İtirazımız devletin kanuni zorlamayla yabancı ortaklı bir firmaya tekelci gücü vererek ve her aracın mutlaka muayene yaptırmak zorunluluğu ile ciddi ölçüde bir paranın vatandaşın cebinden transferine aracılık etmesidir.

Bir başka garip uygulama kredi kartı ile ödeme yapılamayışıdır.

Çağın şartları kredi kartını, pos cihazı kullanmayı, plastik parayı zorunlu getirdiği halde (nerdeyse yeryüzünden nakit kullanımı tamamen kalkacak) bu kuruluşlar POS cihazı getirmiyor.

Bu yetkiyi, gücü nereden alıyor?

Rakibi yok ve eline tekelci güç sopası verilmiş. Adeta döve döve vatandaştan para tahsil ediyor.

Devletten aldıkları tekelci imtiyaz, onları şımartmış.

Müşteri memnuniyeti yerlerde sürünmektedir.

Müşteri (araç sahibi) memnun olmasa da aracını tek firmaya muayene ettirecek ve kuzu kuzu ödeme yapacak.

**

Hizmet noktasında bir başka vahim konu da gecikme bedeli olarak aylık % 5 faiz alınmasıdır. Aracınızın muayenesi gecikti ise; aylık %5 gecikme faizi yıllık yüzde 60 basit faiz anlamına geliyor. Merkez Bankası faizleri tek haneli rakamlara indirmiş. Buna karşılık, 1983 yılında çıkan 2918 nolu kanunda yer alan % 5 gecikme faizi bugün geçerliliğini koruyarak araç muayenesini geciktirenlere uygulanıyor.

Devletin kanun gücünden yararlanarak vatandaşa uygulanan bu tefeci faizi kabul edilemez.

**

Türkiye’de trafikte TÜİK rakamlarına göre 23 milyon araç var ve bunlar iki senede bir muayene olmak zorundalar. 10-15 milyon araç yıllık muayene olmaktadır ve bu yaklaşık 4-6 milyar liralık bir gelir (gerçek rakamlara ulaşmak mümkün değil) demektir.

Bu para tamamen devletin hazinesine gitse hadi bir ölçüde buna rıza gösterilebilir. Oysa devletin egemenlik hakkı kullanılarak yabancı menşeli bir kuruluşa araç sahiplerinden haksız transfer yapılmaktadır.

**

Sonuç olarak; araç muayene sektörü rekabete açılmalıdır. Rekabet, hem hizmet kalitesi, hem fiyatların aşağıya çekilmesi açısından önemli bir baskı demektir. Bu sayede hizmet kalitesi artar ve fiyatlar düşer.

Eğer tekelci yapı devam edecekse mutlaka devlet tekeli olmalıdır. Muayene ücretleri de eskiden olduğu gibi makul seviyelere çekilmeli ve bağcıyı dövmekten vazgeçilmelidir.

Yorumlar (0)
banner49
Günün Anketi Tümü
Çayeli Belediyesi'nin çalışmalarını nasıl değerlendiriyorsunuz?
11°
hafif yağmur
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 38 81
2. Fenerbahçe 38 79
3. Galatasaray 38 78
4. Trabzonspor 38 67
5. Hatayspor 38 60
6. Sivasspor 38 59
7. Alanyaspor 38 57
8. Gaziantep FK 38 55
9. Karagümrük 38 54
10. Göztepe 38 51
11. Konyaspor 38 48
12. Rizespor 38 45
13. Malatyaspor 38 44
14. Başakşehir 38 44
15. Kasımpaşa 38 43
16. Antalyaspor 39 43
17. Kayserispor 38 40
18. Ankaragücü 38 38
19. Erzurumspor 39 37
20. Gençlerbirliği 38 35
21. Denizlispor 38 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 33 67
2. Giresunspor 33 67
3. Samsunspor 33 67
4. İstanbulspor 33 61
5. Altay 33 60
6. Altınordu 33 57
7. Ankara Keçiörengücü 33 55
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 33 47
10. Bursaspor 33 46
11. Bandırmaspor 33 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 33 35
14. Adanaspor 33 34
15. Menemenspor 33 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 33 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 35 80
2. M. United 33 67
3. Chelsea 35 64
4. Leicester City 35 63
5. West Ham 34 58
6. Liverpool 34 57
7. Tottenham 35 56
8. Everton 33 52
9. Leeds United 35 50
10. Arsenal 34 49
11. Aston Villa 33 48
12. Wolverhampton 35 45
13. Crystal Palace 34 41
14. Newcastle 35 39
15. Brighton 35 37
16. Southampton 34 37
17. Burnley 34 36
18. Fulham 34 27
19. West Bromwich 34 26
20. Sheffield United 35 17
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 35 77
2. Barcelona 35 75
3. Real Madrid 34 74
4. Sevilla 34 70
5. Real Sociedad 35 56
6. Villarreal 34 52
7. Real Betis 34 51
8. Athletic Bilbao 35 46
9. Granada 34 45
10. Celta de Vigo 34 44
11. Cádiz 35 43
12. Osasuna 35 41
13. Levante 35 39
14. Valencia 34 36
15. Getafe 35 34
16. Deportivo Alaves 35 32
17. Real Valladolid 34 31
18. Huesca 35 30
19. Elche 35 30
20. Eibar 35 29
Namaz Vakti 09 Mayıs 2021
İmsak 03:16
Güneş 04:59
Öğle 12:19
İkindi 16:13
Akşam 19:29
Yatsı 21:05