Araç muayenelerinde tekelci sömürü

Yeni Şafak yazarı Ahmet Ulusoy da araç sahiplerinin bu tepkisini bugünkü köşesine taşıdı ve dikkat çeken bir öneride bulundu.

GÜNDEM 22.07.2020, 16:02
114
Araç muayenelerinde tekelci sömürü

Son dönemde araç muayene işlemleri ve ücretlerine yönelik tepkileri köşesine taşıyan Yeni Şafak yazarı Ahmet Ulusoy dikkat çeken bir öneride bulundu. Yeni araçların düzenli servis hizmeti aldığının altını çizen Ulusoy, "servis hizmeti veren kurumlar yetkilendirilerek muayene işlemleri yapabilmeli" dedi.

Milyonlarca hususi araç sahibi 2 yılda bir ticari araç sahipleri ise her yıl araçlarını muayene ettiriyor. Son günlerde özellikle sosyal medyada araç muayene hizmeti ve ücretleri hakkında ciddi tepki var. Araç sahipleri muayene işlemi yapan TÜVTÜRK'un 10 dakika herhangi bir tamir vs işlemi olmaksızın sadece araca bakarak 500 TL'yi bulan bir bedel almasına tepki gösteriyor.

İŞTE ULUSOY'UN YAZISI

Köşe yazılarımı takip edenler arada bir teoriden, makroekonomik yapılardan çıkıp güncel ekonomik konulara değindiğimi bilirler.

Değindiğimiz güncel ekonomik konular da daha çok halkın büyük bir kesimini ilgilendiren, çözüm bekleyen bir sorun bağlamında konulardır.

Son dönemde araç muayene işlemleri ve ücretlerini, vatandaştan büyük tepki alan, çok konuşulan, doğrudan araç sahiplerinin cebini ilgilendiren bir konu olarak ele alma gereği duydum.

**

Kamu ekonomisi derslerinde (özelleştirme teorisi kapsamında) rekabetçi piyasanın olduğu alanlara devletin girmemesi gerektiğini, tekelci alanların ise en son özelleştirilmesi gereken yerler olduğunu, öncelikle rekabete açarak, ölçek ekonomileri söz konusu (doğal tekel) ise özelleştirmelerde imtiyaz sözleşmeleri yapılması gerektiğini ve zorunluluk olmadıkça özelleştirilmesinin doğru olmayacağını söyleriz. Çünkü, burada tekelci sömürü kaçınılmaz olur.

Yine, imtiyaz sözleşmeleriyle yapılan özelleştirmelerde şartların kamuoyuna şeffaf bir şekilde açıklanma zorunluluğunu, vatandaş adına devletin hizmet için verdiği imtiyazın kapsamını bilme hakkı olduğunu söyleriz. Maalesef bu anlamda bir şeffaflık söz konusu değil.

**

Bilindiği gibi hususi araçlarda iki yılda bir, ticari araçlarda ise her yıl muayene yapılma zorunluluğu var ve bu muayeneleri yapan devletin yetkilendirdiği bir özel sektör kuruluşu.

TÜVTÜRK adlı bu kurumun ortakları Doğuş Grubu, Münih-Alman merkezli teknik hizmetler üreten TÜV SÜD ve Londra merkezli sermaye yatırımı yapan İngiliz Bridgepoint şirketidir.

2007 yılından geçerli olmak üzere 20 yıllık bir anlaşma imzalanmış devletle. İlk 3 yıl %30, 7 yıl %40 ve sonrasındaki 10 yıl için hasılatın (KDV hariç) %50’sinin hazineye aktarılması esasına dayalı bir sözleşme.

**

Burada araç muayenesi ile ilgili iki şeye bakmak gerekiyor.

Birincisi; araç muayene işleminin özel sektöre devrinin (özelleştirme) gerekliliği. Daha önce devlet cüzi bir ücretle muayene işini yapıyordu. Teknoloji kullanımı ve standartları yükseltilip bu hizmet devlet tarafından verilebilirdi.

İkinci konu ise acaba gerçekten araç muayenesine ihtiyaç var mıdır, sorusudur?

Bugün özellikle yeni araçların düzenli servis hizmeti aldığını, bu hizmetin önemli kısmı araç muayene işlemleriyle örtüştüğü bilinmektedir.

Dolayısıyla servis hizmetleri araç muayenesi işlemleriyle tamamlanarak ilgili kurumlar yetkilendirilebilir ve rekabetçi bir piyasa oluşturulabilir.

**

Bir otomobilin muayene ücreti egzoz muayenesi ile birlikte 422 lira. Araç muayene sürecinde en fazla 10 dakika kalıyor. Onarım yok, tamirat yok, arabaya müdahale yok. Türkiye şartlarında yapılan işe göre çok yüksek bir ücretlendirme. Devlet bu paranın % 50’sini alıyor.

İtirazımız devletin kanuni zorlamayla yabancı ortaklı bir firmaya tekelci gücü vererek ve her aracın mutlaka muayene yaptırmak zorunluluğu ile ciddi ölçüde bir paranın vatandaşın cebinden transferine aracılık etmesidir.

Bir başka garip uygulama kredi kartı ile ödeme yapılamayışıdır.

Çağın şartları kredi kartını, pos cihazı kullanmayı, plastik parayı zorunlu getirdiği halde (nerdeyse yeryüzünden nakit kullanımı tamamen kalkacak) bu kuruluşlar POS cihazı getirmiyor.

Bu yetkiyi, gücü nereden alıyor?

Rakibi yok ve eline tekelci güç sopası verilmiş. Adeta döve döve vatandaştan para tahsil ediyor.

Devletten aldıkları tekelci imtiyaz, onları şımartmış.

Müşteri memnuniyeti yerlerde sürünmektedir.

Müşteri (araç sahibi) memnun olmasa da aracını tek firmaya muayene ettirecek ve kuzu kuzu ödeme yapacak.

**

Hizmet noktasında bir başka vahim konu da gecikme bedeli olarak aylık % 5 faiz alınmasıdır. Aracınızın muayenesi gecikti ise; aylık %5 gecikme faizi yıllık yüzde 60 basit faiz anlamına geliyor. Merkez Bankası faizleri tek haneli rakamlara indirmiş. Buna karşılık, 1983 yılında çıkan 2918 nolu kanunda yer alan % 5 gecikme faizi bugün geçerliliğini koruyarak araç muayenesini geciktirenlere uygulanıyor.

Devletin kanun gücünden yararlanarak vatandaşa uygulanan bu tefeci faizi kabul edilemez.

**

Türkiye’de trafikte TÜİK rakamlarına göre 23 milyon araç var ve bunlar iki senede bir muayene olmak zorundalar. 10-15 milyon araç yıllık muayene olmaktadır ve bu yaklaşık 4-6 milyar liralık bir gelir (gerçek rakamlara ulaşmak mümkün değil) demektir.

Bu para tamamen devletin hazinesine gitse hadi bir ölçüde buna rıza gösterilebilir. Oysa devletin egemenlik hakkı kullanılarak yabancı menşeli bir kuruluşa araç sahiplerinden haksız transfer yapılmaktadır.

**

Sonuç olarak; araç muayene sektörü rekabete açılmalıdır. Rekabet, hem hizmet kalitesi, hem fiyatların aşağıya çekilmesi açısından önemli bir baskı demektir. Bu sayede hizmet kalitesi artar ve fiyatlar düşer.

Eğer tekelci yapı devam edecekse mutlaka devlet tekeli olmalıdır. Muayene ücretleri de eskiden olduğu gibi makul seviyelere çekilmeli ve bağcıyı dövmekten vazgeçilmelidir.

banner43
Yorumlar (0)
banner49
Günün Anketi Tümü
Rize Şehir Hastanesinin deniz dolgusu üzerinde yapılmasını uygun buluyor musunuz?
Rize Şehir Hastanesinin deniz dolgusu üzerinde yapılmasını uygun buluyor musunuz?
26°
parçalı bulutlu
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 34 69
2. Trabzonspor 34 65
3. Beşiktaş 34 62
4. Sivasspor 34 60
5. Alanyaspor 34 57
6. Galatasaray 34 56
7. Fenerbahçe 34 53
8. Gaziantep FK 34 46
9. Antalyaspor 34 45
10. Kasımpaşa 34 43
11. Göztepe 34 42
12. Gençlerbirliği 34 36
13. Konyaspor 34 36
14. Denizlispor 34 35
15. Çaykur Rizespor 34 35
16. Malatyaspor 34 32
17. Kayserispor 34 32
18. Ankaragücü 34 32
Takımlar O P
1. Hatayspor 34 66
2. Erzurumspor 34 62
3. Adana Demirspor 34 61
4. Akhisar Bld.Spor 34 57
5. Fatih Karagümrük 34 56
6. Bursaspor 34 56
7. Altay 34 54
8. Ankara Keçiörengücü 34 50
9. Menemen Belediyespor 34 44
10. Giresunspor 34 44
11. Ümraniye 34 44
12. İstanbulspor 34 40
13. Balıkesirspor 34 38
14. Altınordu 34 37
15. Boluspor 34 33
16. Osmanlıspor 34 30
17. Adanaspor 34 21
18. Eskişehirspor 34 12
Takımlar O P
1. Liverpool 38 99
2. Man City 38 81
3. M. United 38 66
4. Chelsea 38 66
5. Leicester City 38 62
6. Tottenham 38 59
7. Wolverhampton 38 59
8. Arsenal 38 56
9. Sheffield United 38 54
10. Burnley 38 54
11. Southampton 38 52
12. Everton 38 49
13. Newcastle 38 44
14. Crystal Palace 38 43
15. Brighton 38 41
16. West Ham 38 39
17. Aston Villa 38 35
18. Bournemouth 38 34
19. Watford 38 34
20. Norwich City 38 21
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 87
2. Barcelona 38 82
3. Atletico Madrid 38 70
4. Sevilla 38 70
5. Villarreal 38 60
6. Real Sociedad 38 56
7. Granada 38 56
8. Getafe 38 54
9. Valencia 38 53
10. Osasuna 38 52
11. Athletic Bilbao 38 51
12. Levante 38 49
13. Real Valladolid 38 42
14. Eibar 38 42
15. Real Betis 38 41
16. Deportivo Alaves 38 39
17. Celta de Vigo 38 37
18. Leganés 38 36
19. Mallorca 38 33
20. Espanyol 38 25
Namaz Vakti 11 Ağustos 2020
İmsak 03:38
Güneş 05:17
Öğle 12:28
İkindi 16:19
Akşam 19:30
Yatsı 21:02