“9 Mart Çayeli’nin Kurtuluş ve Gurur Günü”

Abdurrahman Akın'ın kaleminden...

BÖLGESEL 09.03.2022, 09:40 09.03.2022, 11:54
784
“9 Mart Çayeli’nin Kurtuluş ve Gurur Günü”

Çayeli’nin düşman işgalinden kurtuluşunun “Yıl Dönümü” saat 10.00’da “Kaymakamlık Binası” önündeki “Tören Alanında” bulunan “Atatürk Heykeline” çelenk sunma töreni ile başlayacak ve resmi kutlama programı ile devam edecektir, tüm Çayelililere duyurulur!

Belediye hoparlöründen bu bilgileri duyduğumuz andan itibaren “9 Mart Çayeli’nin Kurtuluş Törenlerinin” heyecanı tüm Çayelilileri sarmış olurdu.

Atatürk’ün Heykeline çelenk koyup saygı duruşunda bulunduktan sonra, bugün “Mesut Yılmaz Parkı” olan alanda törenler için tüm okullar ve Çayelililer akın akın gelmeye başlardı.

O günlerde hem Kaymakamlık binasının önünde hem de “Eski Caminin” önündeki alanda “Kurtuluş Törenlerinin” yapıldığına şahit olurduk.

Çayeli’nin kurtuluş törenlerinin günü geldiğinde, her evde olduğu gibi bizim evde de camlar ve tavanlar süslenir, bayraklarla donatılırdı.

Bu bizim çocukluğumuzda o kadar önemli bir şeydi ki; her düşündüğümde yeniden heyecanlanır ve “ne güzel bir çocukluk geçirmişiz” diye hüzünlenirim!

Günler öncesinden törene giderken giyeceğimiz elbiselerin ve ayakkabıların bakımı yapılır ve tören günü geldiğinde tertemiz giyinerek okulun ve daha sonrada tören alanının yolu tutardık.

Çayeli’nde ki bütün okullarda tören alanında şiir okuyacak talebenin seçimi kurtuluş törenlerinden neredeyse bir ay önce başlardı.

Her okulun bando takımı, törende en güzel marşları çalmak için günler öncesinden hazırlanmaya başlar ve müzik öğretmenleri refakatinde günlerce okulların bahçesinde, bazen de tören alanına kadar yürüyerek alıştırma yaparlardı.

9 Mart günü gelip çattığı gün, Çayeli’nin bütün köyleri ve mahalleleri “Çayeli’nin Kurtuluş Günü” etkinliklerini izlemek için ilçeye akın ederdi.

Çayeli nüfusu adeta ikiye üçe katlanır, sokak ve caddelerinde insan yoğunluğundan neredeyse adım atılamazdı.

Erkenden tören alanına gelen insanlar, törenin yapılacağı alanın çevresinde bulunan apartmanların üst katlarına çıkıp en güzel seyir yerini kapmaya çalışırlardı.

Tören alanına, köylerden ve mahallelerden gelenlerle dolduktan sonra, sıra okul talebelerinin önlerinde yürüyen bando ekibinin çaldığı marşlarla tören alanına gelmesi ve belli bir düzen içinde yerlerini almasına gelirdi.

En sonunda Mehmetçiklerimiz askeri disiplin içinde tören alanına gelip yerlerini alırlardı.

Kalabalığın duyduğu silah sesleri ile birlikte  “Çayeli’nin Kurtuluş Törenleri” tam anlamıyla başlamış olurdu.

Pos bıyıklarıyla “Çayelili Milis kuvvetlerinin” önünde muhteşem heybetiyle yürüyen “Çetecibaşı Ferhat Karakaş Dayı” Çayeli Meydanını dolduran kalabalığın alkışıyla birlikte Çayeli’nin ara sokaklarında görülürdü.

Temsili “Rus İşgalci” askerlerini kovalayan “Çayelili Milis Kuvvetleri” tören alanının çevresinde tek tek işgalci askerleri öldürür, en son tören alanına girerek koynundan çıkardığı “Türk Bayrağını” havaya kaldırarak herkese selamlardı.

O sahne “Kurtuluş Törenlerini” büyük bir heyecanla izleyen Çayelilileri gururlandırır ve dakikalarca alkışlanırdı.

Daha sonra Kaymakam, Belediye Başkanı ve Garnizon Komutanı kürsüye gelerek günün anlam ve önemini anlatan konuşmalar yapardı.

Okullarında seçilen öğrenciler sırayla kürsüye gelerek kahramanlık şiirlerini okurlar ve çılgınca alkışlanırlardı.

Folklor ekiplerinin oyunları coşkuyu zirve yaptırırdı.

Tören bütün okulların ve askerin resmigeçidi ile biterdi.

Akşam karanlık çöktü mü bu defa okul öğrencilerinin elinde meşalelerle “fener alayı yürüyüşü” yapılır, bu coşkuya tüm Çayelililer pencerelerine çıkarak katılır ve sevgi gösterisinde bulunurdu.

Doğu Karadeniz’in ve Çayeli’nin Ruslar tarafından işgal edilmesi hadisesini yeni nesile anlatmak çok önemlidir.

Hopa’dan başlayan işgal hareketi, Arhavi, Ardeşen, Pazar ve Çayeli ile devam etmiştir.

Çocukluğumda işgali yaşamış insanları tanıdım ve anlattıkları birçok hadiseyi de zihnime yazdım.

Bir tanesi şuydu.

Çayeli’ni işgal eden Rus kuvvetleri Senoz Vadisi boyunca işgale devam ederek Başköy’e gelmişler.

Köyün girişinde askerlerini mevzilendiriyor ve köylüden yiyecek içecek temin etmelerini istemişler.

O yıllarda Gürcistan, Rusya ve Kırım’a çalışmaya giden insanların bir kısmı savaş nedeniyle köyüne geri dönmüşlerdi. Bu insanlar Rusçada bildikleri için rahat diyalog kurabilmişler ve niyetlerini tam anlamıyla öğrenmişlerdi.

Madenköy’de bulunan maden ocağı ilk defa Rusların işgali sırasında maden tüneller açılarak işletilmiş olması o işgal günlerinin bir gerçeğidir.

Başköy’de  Rusya’da çalışmış olan insanların sayesinde kimseye dokunmamaya çalışan Rus askerleri, Çayeli’nin hemen hemen her köyünde bir çok acının yaşanmasına sebep olmuştur.

Rusların Karadenizi işgal etmeleri aslında biraz az yazılmış ve konuşulmuştur kanaatımce.

Rus işgali sırasında Doğu Karadenizin hemen hemen her bölgesinde çok çileler çekilmiştir.

Bu işgal, Çayeli’nin her köyünde ve her insanında derin yaralar açmış tamiri zor acılar yaşanmasına sebep olmuştur.

Çayeli kıyılarını topa tutan Rus Savaş gemileri, Çayeli merkezde yaşayan insanların dağlara doğru kaçmasına sebep olmuştur.

İşgalden sonra Rus ordusunda bulunan “Türkistanlı ya da Azerbaycanlı” askerlerden şu hatıra nakledilir.

“Sizin bayırlardan yukarı hep kaçtığınızı görürdük, ama, üzerinize ateş etmezdik! Mermileri, size gelmeyecek şekilde atardık.

Yoksa hepiniz ölürdünüz!”

İşgalde, insanlar öldürülmüş evler yağmalanmış ve ormanlar yakılmıştır.

Rusya’da yapılan “Bolşevik İhtilalı” sonrası, Rus askerleri Karadeniz’den geri çekilmiş, daha önce tutsak alarak Rusya’ya götürdükleri insanları serbest bırakmışlardır.

Rusların Çayeli’nden çekilişi büyük bir sevince sebep olurken “İstiklaline” yeniden kavuşan Çayelili, “9 Mart 1918 yılında” ilçelerine gelip güvenliği sağlayan Mehmetçikleri coşkuyla karşılamış onları bağırlarına basmıştır.

Rus işgali nedeniyle bir kısım Çayelili başta İstanbul olmak üzere batı illerine göçmüştür.

Bu göçenlerin bir kısmı işgalden sonra geri dönmüştür.

Çayeli ve köylerinde Rus işgali sırasında yaşanan acılara bir nebze olsa da değinmek istedim.

Bu konuda en doğru ve en geniş bilgileri merhum “Süleyman Kazmaz’ın” “Geçmiş günler ve halk kültürü” isimli kitabında, “işgalin şahitlerinin” ağzından öğrenmek mümkündür.

Maalesef her geçen gün kurtuluş ruhu yok ediliyor.

Eskiden geçit törenleri olur, milis kuvvetleri kurtuluş gününü canlandırır, şiirler okunur, akşam fener alayı yapılır ve Çayeli büyük bir gururla “Kurtuluş Gününü Kutlardı.”

Bir zamanlar tüm Türkiye’de olduğu gibi Çayeli’nde de , “9 Mart Çayeli’nin Kurtuluş Günü” “Bayram Havasında” kutlanırdı.

“2 Mart 1918’de,” “Yakup Şevki Paşa’ya” bağlı Türk Askeri, önce Rize’ye birkaç gün sonra 9 Mart’ta da Çayeli’ne girerken ebediyete kadar Çayeli’nin bağımsızlığını da ilan etmiş oluyordu.

Çayelili Mehmetçiklerimizi bağrına basmış, Çayeli Meydanında bayrağımızı göndere çekmişlerdi.

Yıllarca Çayeli’ni Rus İşgaline karşı savunan Dedelerimiz; “9 Mart 1918” tarihini bizim için sonsuza kadar bağımsız yaşayacağımız bir yurt köşesi bizlere armağan etmişlerdir.

Daha sonra Anadolu Coğrafyasında verilen “Kurtuluş Savaşımızın” kahraman insanları bizlere sadece bir toprak parçası bırakmadılar.

Özgürlüğümüzü, milli egemenliğimizi ve bağımsızlığımızı da bize armağan ettiler!

Türk Milleti, Anadolu Coğrafyasında son derece zorlu süreçlerin içinden sıyrılarak; Mustafa Kemal Paşa ve arkadaşlarının canla, başla ve büyük fedakârlıklarla vermiş oldukları mücadele sonucunda bağımsızlığını kazandı.

“Kurtuluş Savaşımızın” kahramanlarını rahmetle ve minnetle yâd ediyorum.

1918 yılındaki Rus işgali sebebiyle hayatlarını kaybeden; “Çayelili Şehitlerimizin Mekânları Cennet olsun.”

Görüşmek üzere; Allah’a emanet olun.

Yorumlar (0)
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 38 73
3. Atletico Madrid 38 71
4. Sevilla 38 70
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 38 62
7. Villarreal 38 59
8. Athletic Bilbao 38 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 38 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Elche 38 42
14. Espanyol 38 42
15. Getafe 38 39
16. Mallorca 38 39
17. Cadiz 38 39
18. Granada 38 38
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 38 31
Namaz Vakti 29 Mayıs 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Günün Anketi Tümü
Çaykur Rizespor'un Tahir Kıran yönetimindeki performansını nasıl buluyorsunuz?
Çaykur Rizespor'un Tahir Kıran yönetimindeki performansını nasıl buluyorsunuz?