Rize’nin Senoz ve İkizdere Vadisi, Artvin’in Maçahel ve Aralık Vadileri ile Kastamonu Loç Vadisi Üzerinde Yapılması Planlanan ve Yürütmesi Durdurulan HES’lerde Bilirkişi İncelemesi

Doğu Karadeniz Bölgesinde yapımı devam eden ve yapılması planlanan Hidroelektrik Santrallerine (HES) karşı çevrecilerin başlattığı hukuksal mücadele süreci devam ediyor. Özellikle Rize İdare Mahkemesi’nin HES’lerle ilgili verdiği ‘yürütmeyi Durdurma’ kararlarının ardından başlatılan Bilirkişi İncelemeleri de yöre halkının HES karşıtı tepkilerine neden oluyor.

Rize’nin Çayeli ilçesine bağlı Senoz Vadisi üzerinde yapımı planlanan ve daha önce Rize İdare Mahkemesi’nin ‘Yürütmeyi Durdurma’ kararı verdiği Uzundere–2 HES projesi için önceki gün Vadide Bilirkişi incelemesi yapıldı. Senoz Derneği tarafından açılan davanın Avukatı Münir Yazıcı ile yöre halkının da katıldığı incelemeler sırasında, Bilirkişi heyeti bölgedeki bütün özellikler konusunda yetkililerden bilgi aldı.

Aynı Bilirkişi heyetinin katıldığı Rize’nin İkizdere Vadisi’nde inşaatı süren Selin 1–2 HES için de yapılan Bilirkişi incelemesi ise yöre halkının yoğun protesto gösterileri nedeniyle jandarma kuvvetlerinin eşliğinde yapıldı.

Söz konusu HES çalışmalarının, dava konusu edilen projeye uygun olup olmadığının, bölgeye ve çevreye telafisi güç ve geri dönüşümsüz zararlar verip vermediği yönünde inceleme yapan bilirkişi heyeti, yöre sakinleri, çevreciler ve köy halkının HES karşıtı tepkileriyle karşılaştı. Heyet, tepkilere karşın jandarma kontrolünde bölgedeki incelemelerini sürdürdü.

Rize İdare Mahkemesi tarafından yetkilendirilen Hâkim İsmail Tazegül, Rize Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Davut Turan, Hacettepe Üniversitesi Çevre Mühendisliği Öğretim Üyesi Doç. Dr. Selim Sanin ve Jeoloji Mühendisliği Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Adil Binal’dan oluşan bilirkişi heyeti, birer gün arayla önce Senoz Vadisinde ve ardından da İkizdere Vadisi’nde güvenlik güçlerince alınan önlemlerle incelemede bulundu. İncelemeler sırasında HES yapım çalışmalarının sürdüğü alanlara gelen yöre insanları, köylüler ve çevreciler, açtıkları pankartlar ve ellerindeki dövizlerle HES projelerinin iptal edilmesini istedi.

HES projelerinin, diğer vadilerde olduğu gibi İkizdere Vadisi’nde de bir adeta yıkım saldırısı gibi devam ettiğini, bölgede adeta bir vadi ve dere katliamı yaşandığını anlatan Derelerin Kardeşliği Platformu İkizdere temsilcisi İsmet Ekşi, bütün hukuksal ve demokratik mücadelelere karşın önceki günlerde deneme üretimine geçen Cevizlik HES projesinin nedeniyle İkizdere Deresinin 8,5 km boyunca kuruma tehlikesiyle karşı karşıya kaldığına dikkat çekti. Ekşi, HES projelerinin doğal yaşam alanlarına verdiği geri dönüşümsüz zararların yanında, yöredeki sosyal ve kültürel ilişkileri de bozarak toplumsal huzursuzluğa neden olduğuna dikkat çekti.

Konuyla ilgili açıklama yapan avukat Yakup Şekip Okumuşoğlu, çevresel etkilerinin çok fazla olduğu gerekçesiyle inşaat için yürütmeyi durdurma davası açtıklarını belirterek, “HES sahasının 500 metre yukarısında Türkiye'nin en önemli termal oteli var. Termal otelin 2 kilometre yukarısında su depolama alanı var. Burada yapılan patlamalarla yeraltı suları ve kaplıcalar yok olma tehlikesi ile karşı karşıya kalmakta. Çevreye verilen geri dönüşümsüz zararlardan endişeleniyoruz. Türkiye'nin en önemli hazinesi termal tesis, kaderi ile baş başa. İptal kararının çıkacağına inanıyoruz” dedi.

Okumuşoğlu, bilirkişi heyetinin düzenleyeceği rapora göre yürütmenin iptal edilip edilmeyeceğine karar verileceğini söyledi.

İkizdere Vadisi Cimil Deresi üzerinde bir firma tarafından yaptırılan Selin 1-2 HES ve Regülatörünün, ÇED raporuna uygun yapılmadığı ve çevreye geri dönüşümsüz zarar verdiği iddiasıyla avukat Yakup Şekip Okumuşoğlu, 4 dernek ve 37 köy sakini adına geçen yıl mayıs ayında yürütmenin durdurulması için Rize İdare Mahkemesi'nde dava açmış, 3 Kasım 2009 tarihinde mahkeme ‘yürütmeyi durdurma’ kararı vermişti.

Aynı şekilde Rize İdare Mahkemesi’nin bir başka ‘Yürütmeyi Durdurma’ kararı verdiği Borçka’nın Aralık Köyündeki Aralık HES projesi için de yine aynı Bilirkişi heyeti bölgede incelemelerde bulundu. Yöre halkının ve köylüler ile Derelerin Kardeşliği Platformu temsilcilerinin ‘HES’lere Hayır’ tişörtleri giyerek, ellerindeki HES karşıtı döviz ve pankartlarla katıldığı inceleme sırasında güvenlik ekipleri de geniş önlemler aldı.

Öte yandan bölgedeki incelemelerini sürdüren Bilirkişi heyeti, yine Rize İdare Mahkemesi’nin ‘Yürütmeyi Durdurma’ kararı verdiği Artvin Maçahel’deki (Camili) HES projelerinde de incelemelerde bulundu. Maçahel’deki HES’lere karşı açılan davaların avukatlığı üstelenen Yakup Şekip Okumuşoğlu, ülkemizdeki Dünyanın tek biyosfer rezerv alanı olan Maçahel’deki HES projelerinin tamamen iptal edilmesi gerektiğini kaydetti.

Av. Okumuşoğlu ayrıca hazırlanmakta olan Bilirkişi Raporlarının Eylül-Ekim aylarını bulabileceğini de sözlerine ekleyerek, aynı zamanda 2 Temmuz’da da Kastamonu Loç Vadisi üzerindeki HES projeleri için de Bilirkişi incelemesi yapıldığını anımsattı.