5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu gereğince Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi ile ilgili çalışmalar 01.08.2007 tarihinde tamamlanmış ve Türk vatandaşları ile Türkiye’de ikamet eden yabancıların yerleşim yeri ve diğer adres bilgileri T.C. Kimlik Numaraları ile eşleştirilerek Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünde elektronik ortamda güncel olarak tutulmaya başlanmıştır.

Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Nedir?

Kişilerin yerleşim yerlerine göre nüfus bilgilerinin güncel olarak tutulduğu, nüfus hareketlerinin her an izlenebildiği, MERNİS kayıtlarındaki TC Kimlik Numarasına göre kişiler ile ikamet adreslerinin eşleştirildiği bir kayıt sistemidir.

Bu Sistemin Eski Nüfus Sayımlarından Farkı Nedir?

Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi nüfus sayımı değil, devamlı yapılacak güncellemeler ile yaşatılan modern bir veritabanıdır. Daha önce 10 yılda bir sokağa çıkma yasağı ile uygulanan nüfus sayımları artık yapılmayacaktır. Ayrıca bu sistemde TC Kimlik Numaralarına göre kayıt yapılacağından mükerrer kayıt ya da kayıt olamama gibi riskler yoktur.

Yeni Sistemin Faydaları Neler?

1. Kamu Kaynaklarının Etkin Kullanımı

Adres standardı getirileceği için adres karmaşası sona erecek ve belediye, posta, telefon, elektrik ve benzeri gibi hizmetlerin yürütülmesi kolaylaşacak, bu sistem ilgili kamu kurumlarının da paylaşımına açılacağından kamuda zaman ve kaynak tasarrufu sağlanacaktır.

2. Güncel Bilgi İhtiyacının Karşılanması

Daha önce 10 yılda bir gerçekleşen nüfus sayımlarından farklı olarak sistem her an güncel kalacağından, nüfusa bağlı olarak yapılan idari işlemlerin yürütülmesinde sağlıklı, güncel ve net bilgi sağlayacaktır.

3. Vatandaşın Bürokratik Yükünün Azaltılması

Vatandaşların farklı kurumlardan aldığı bir çok kayıt hizmeti, bu sistemin hayata geçmesi ile tek bir yerden alınabilecek ve bürokratik işlemler azalacaktır.

4. Kamu hizmetlerinin Planlanması

Sistem ile en küçük yerleşim biriminde yaşayan nüfusun bile cinsiyet, yaş ve eğitim durumu her an bilinebilecek, bu sayede sağlık, eğitim, konut, ulaşım ve sosyal hizmetlerin planlanmasında güncel bilgiye sahip olunacaktır.

5. Zamanlı ve Güvenilir İstatistik Üretme

Yerleşim yeri bazında nüfusun büyüklüğü, yaş ve cinsiyet, doğum, ölüm, evlenme, boşanma, göç, okullaşma ve benzeri gibi nüfusun niteliklerine ilişkin temel istatistikler daha kısa zaman aralıklarında istatistik üretmeye imkan verecektir.

Yaptırımlar ve Yükümlülükler

Bu sistemin sağlıklı bir şekilde devam ettirilmesi için bir takım yaptırımlar ve tedbirler alınmıştır.

1. Vatandaşın Yükümlülükleri

Vatandaşlar, yerleşim yeri bilgilerinde meydana gelen değişiklikleri 20 gün içerisinde muhtarlık, nüfus müdürlüğü veya diğer yetkili idareye bildirmekle yükümlüdürler.

Bu değişiklikleri zamanı içersinde bildirmeyen kişilere 250 YTL, gerçeğe aykırı beyanda bulunanlara ise 500 YTL idari para cezası uygulanması kanun ile hükme bağlanmıştır.

2. Muhtarların Yükümlülükleri

Muhtarlar nüfus müdürlüklerince kendilerine iletilen yerleşim yeri adresi değişikliği bildirim listelerini incelemek, mahallindeki yerleşim yeri adresi değişiklileri ile karşılaştırmak ve varsa bildirilmemiş olan değişiklikleri her ayın son haftası içinde bağlı bulunan ilçenin nüfus müdürlüğüne bildirmekle yükümlüdür.

Gerçeğe aykırı yerleşim yeri ve cüzdan talep belgesi veren köy ve mahalle muhtarları ile herhangi bir işlem sebebiyle nüfus müdürlüğüne gerçek dışı beyanda bulunanlar ve bunlara tanıklık edenler hakkında 6 aydan 4 yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir.

3. Kurumlarının Yükümlülükleri

a) Yetiştirme yurtları, bakım evleri ve benzeri yerlerin sorumluları çalıştırdıkları kişi veya barındırdıkları çocuk veya erginlerin nüfus bilgilerini,

b) Kolluk görevlileri; kimlik kontrolleri veya herhangi bir işlem nedeniyle kimliğini ispat edemeyenlerle, nüfusa kayıtlı olmadığını tespit ettiği kişileri,

c) Okul müdürleri; okula kayıt için başvuran çocuklardan nüfusa kayıtlı olmayanları ve yakınlarını,

d) Kamu veya özel kurumlar iş verecekleri kişilerden nüfus cüzdanı istemekle, nüfusa kayıtlı olmayanları, o yerin nüfus müdürlüğüne bildirmekle yükümlüdürler.